Zoeken  Home  Contact
Stichting Trésor Utrecht

vorige
nummer volgende 
nummer

nummer 20, december 2006

Inhoud

Centrolenella oyampiensis
foto Foto Natura


inhoudsopgave Een week lang kriskras door Trésor

Op zoek naar nieuwe planten

Renske Ek, Marion Jansen-Jacobs en Roel Vonk

Tot nu toe zijn alle botanische onderzoeken in Trésor uitgevoerd in de periode februari - maart, de eerste droge tijd in Frans Guyana. Dit jaar vroeg de Stichting Trésor om te bekijken of er in een andere periode van het jaar ook andere planten in bloei of met vruchten gevonden konden worden. De tweede droge periode, van augustus tot november, zou hiervoor het meest geschikt zijn. Vandaar dat vanaf 25 september tot en met 7 oktober een vervolgstudie is uitgevoerd. Het planten verzamelen is uitgevoerd door Renske Ek en Marion Jansen-Jacobs van het Utrechtse Herbarium, met assistentie van Roel Vonk van de Botanische Tuinen Utrecht en de eigen Trésor boswachter Kévin Pineau.


Roel Vonk legt de laatste hand aan het
installeren van de hangmatten.
foto Renske Ek
Ook dit jaar heeft het Zwani Spelt fonds, tezamen met WWF-NL, fondsen beschikbaar gesteld om verder onderzoek te doen naar de botanische diversiteit en rijkdom van het Trésor Reservaat. In samenspraak met de Stichting Trésor werd besloten om dit keer eens te gaan verzamelen in een andere periode van het jaar en daarbij in een kort bezoek alle bekende plekken in het reservaat te gaan bezoeken.
Helaas konden we dit jaar door de brand geen gebruik maken van het carbet! Het oorspronkelijke plan was dan ook om bij de Favard Kreek, in een centraal deel van het reservaat, een klein kampje te bouwen. Een week voor ons vertrek naar Frans Guyana ontvingen we echter een mailtje van Kévin Pineau, met de mededeling dat het heel erg droog was in het gebied en dat het waterniveau in de kreek te laag was om daar te kunnen bivakkeren.
Na wat onderling overleg besloten we om te verblijven bij Patawa, op een kwartiertje rijden met de auto, waar je met zelf meegenomen hangmatten kunt verblijven. Deze plek is al wel bekend bij diegenen onder u die met een donateurs-reis zijn mee geweest. We zijn een week lang gastvrij onthaald door Jeannot en Odette van Patawa. En wat een luxe: tijdens de veldwerkperiode elke dag een Frans ontbijtje en 's avonds werd er voor ons gekookt! We hebben alle avonden lekker gegeten en kregen zelfs twee keer ijs toe!
Een zeer prettige bijkomstigheid was, dat er elektriciteit was, zodat we wat langer konden werken, ter plekke foto's uitlezen én de batterijen van de camera's opladen. Ook was er veel ruimte om de planten in te leggen, te drogen en te controleren.


Uitwerken, invoeren en overleggen tijdens het bezoek van Olivier Fortune.
Van links naar rechts: Renske, Roel, Olivier en Kévin.
Werk in het veld, de planten worden verzameld, ingelegd in kranten en gefotografeerd.
foto: Roel Vonk foto: Marion Jansen-Jacobs


Hoofdpad in Savanne 1,
september - oktober 2006

Met Hiltje Maas en Bas van de Riet,
februari - maart 2003
In de praktijk kwam het erop neer dat we elke velddag met de auto, geleend van Olivier Tostain, naar Trésor vertrokken, waar we al lopend aan het verzamelen sloegen. Dit houdt in dat we heel wat kilometers in de benen hebben, met als langste dag de tocht door de savannes van meer dan 9 uur lopen.
Het hoofdpad van het reservaat, het pad naar de savannes, het pad langs de Favard Kreek, een stukje langs een diep uitgesneden kreekdal, naar het Zwani Zwamp, verzamelen langs de Trésorweg: alle verschillende vegetatietypen van Trésor zijn bezocht.

Maar wat was het bos droog! Tijdens de droge tijd in februari - maart regende het toch nog wel minstens eens per dag. Nu had het al drie weken helemaal niet geregend en tijdens ons verblijf is er ook maar één, heel klein, buitje gevallen.
Vooral in de savannes was het verschil verbluffend, de vorige keren hebben we -soms wel tot aan de knie- door zeer natte savannes moeten lopen. Nu waren de savannes kurkdroog, met een gebarsten bodem.
Bij ons huidige bezoek bloeide massaal Clusia fockeana, de hele savanne rook er zoet naar. De savanne zelf was één zee van bloemhoofdjes van een aantal van de Cyperaceae. Bijna alle Utriculariasoorten (blaasjeskruid) hadden goed ontwikkelde zaaddoosjes. Een aantal vonden we gelukkig ook weer bloeiend.
En we vonden ook iets waar we al op gehoopt hadden: In het Zwani Zwamp was nog maar één poeltje met water te ontdekken. Daar bleek weer hoe belangrijk dit moerasje waarschijnlijk is voor de dieren van Trésor: er werden weer erg veel dierensporen (agouti en tapir) rond dit ene poeltje gevonden!

Tijdens de wandelingen door het gebied hebben we Kévin een aantal voor hem onbekende paden kunnen laten zien en ook dit keer hebben we weer iets nieuws ontdekt: tussen savanne 2 en de Favard Kreek ligt een 'paddenpoel' - een ronde kale plek in het bos, komvormig, waar zeer waarschijnlijk de padden en andere amfibieën komen om eitjes af te zetten.


Clusia fockeana

Een nieuwe Utricularia!

Kévin midden in de nieuwe paddenpoel.
foto's Renske Ek
Als straks de regentijd er weer aankomt, zo rond kerst, krijgt Kévin het nog druk: hij wil zowel het Zwani Zwamp als dit nieuwe poeltje veel gaan bezoeken om waarnemingen aan de padden en andere amfibieën te gaan doen. Tevens is er een overzicht gemaakt van de tot nu toe gevonden Utricularia's en zal Kévin kijken of hij aan het begin van de regentijd nog nieuwe soorten van dit plantengeslacht kan vinden.
Door de droogte van het bos hebben we in Trésor zelf niet heel veel bloeiende en vruchtende planten gevonden, maar wat we hebben kunnen verzamelen is veelal een waardevolle toevoeging aan de documentatie over Trésor, in de vorm van nieuwe plantensoorten, soorten die nu een mooie referentiecollectie gekregen hebben, of soorten waarvan alleen nog maar exemplaren met vruchten waren verzameld en nu ook een keer met bloemen (of andersom). Een mooi voorbeeld van dit laatste is de al genoemde Clusia fockeana, die tot nu toe alleen nog maar met vruchten gezien was.

Onderweg, langs de kreek Favard, stonden Kévin en Renske ineens oog in oog
met een 2-3 meter lange slang.
foto Kévin Pineau

Vervolgens hebben we ook onze aandacht gericht op een aantal andere gebieden buiten Trésor, met name de grotten van Kaw en de berg achter Patawa, het hoogste punt van de Kawheuvels. Daar hebben we op de 'harde laterietkorst', een bodemtype dat nagenoeg niet voorkomt in Trésor, een aantal zeer bijzondere planten gevonden. Wellicht dat in een toekomstige uitbreiding van Trésor dit bodemtype kan worden toegevoegd! Al met al zijn we tevreden met de voorlopige resultaten en Roel heeft een aantal leuke zaden en vruchten mee kunnen brengen om uit te proberen in de Botanische Tuinen. Wie weet kunt u daar dus over een tijdje enkele planten uit Trésor bewonderen, wellicht een extra reden om een keertje in de Botanische Tuinen van Utrecht te gaan kijken!


inhoudsopgave

Van de redactie

Vijko Lukkien en Eric Augusteijn

Met het verschijnen van alweer het laatste nummer van Tresor Nieuws (TN 20) in 2006, bieden wij U met plezier een nummer aan met veel informatie over Trésor.
Zoals u op onze website: www.tresorrainforest.org heeft kunnen lezen, is (althans voorlopig) een halt toegeroepen aan de goudwinning in het unieke Kawgebied, waar ons reservaat deel van uitmaakt (zie: Kort nieuws).
De voorbereidingen voor de bouw van ons nieuwe entreegebouw zijn in volle gang en veel werk is verricht om het botanische pad een flinke onderhoudsbeurt te geven.
In het openingsartikel leest u over de succesvolle expeditie naar Trésor in september van dit jaar, waardoor waardevolle informatie over het reservaat aan onze kennis kon worden toegevoegd.
Het bestuur van onze Stichting is zeer verheugd over de grote belangstelling voor onze jaarlijkse donateursdag (19 november 2006).
Samen met het Wereld Natuur Fonds in Zeist is een prachtige dag georganiseerd, waarover U in het volgende nummer van Trésor Nieuws meer kunt lezen.
Tenslotte willen wij U namens het Bestuur een zeer goede jaarwisseling toewensen en een gelukkig 2007.
Wij willen u natuurlijk ook graag een suggestie doen voor een aardig kerst- of eindejaarscadeau, te geven aan een goede vriend of familielid: Het cadeaucertificaat Trésor met uw persoonlijke wens. (Zie het bijgevoegde inlegformulier, graag inleveren voor 12 december in verband met de speciaal te drukken teksten).
Laat 2007 opnieuw een jaar zijn, waarin veel van het resterende regenwoud veilig gesteld zal worden.



inhoudsopgave Interview met Bert van den Wollenberg

"I have a dream..."

Aart de Lang

Bert ken ik al meer dan 10 jaar. Vanaf het prille begin van Trésor was hij bij ons project betrokken. Hij was een man van het eerste uur. Was, zeg ik, want door allerlei ontwikkelingen bij het departement Biologie van de Universiteit Utrecht waar Bert werkt, moest hij onlangs, met pijn in het hart, zijn werkzaamheden voor Trésor beëindigen. Maar vergeten zal Bert Trésor nooit, net zo min als wij hem zullen vergeten. We zijn hem heel dankbaar voor zijn jarenlange geweldige inzet voor het project en als bestuur van de stichting hebben we op een gepaste manier afscheid van hem genomen.



Bert van den Wollenberg (tweede van rechts) geeft uitleg aan donateurs van de Stichting Trésor
in het kassencomplex van de Botanische Tuinen.
foto W. Nieuman
Bert van den Wollenberg is een wetenschapper, een botanicus om precies te zijn. En als ik zijn kamer bij de Botanische Tuin in Utrecht binnenstap, is dat duidelijk te zien aan de prachtige plantenfoto's en de grote kaarten van India, waar allerlei blauwe vlaggetjes aangeven aan welk project aldaar Bert nu de handen vol aan heeft.
Hij begon zijn carrière als collectiebeheerder bij de Botanische Tuin, later raakte hij betrokken bij het Trésorproject, eerst als coördinator. Daarna stak hij veel energie in het opzetten van de donateursadministratie en de eindredactie van Trésor Nieuws.

Ik vraag Bert naar z'n vroegste herinneringen aan Trésor.

"Ik herinner me nog heel goed dat Hans Pfeiffer na een bezoek aan Joep Moonen in Frans Guyana ons enthousiast maakte voor de aankoop van een stuk regenwoud ter plaatse. Maar het kostte wel meer dan anderhalf miljoen gulden! En daar had de Universiteit het geld niet voor. Net op dat moment waren een aantal andere partijen, waaronder Biohorma, de Gasunie en de UNA op zoek naar een manier om invulling te geven aan het concept Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Biohorma kwam als eerste met een bedrag van 50.000 gulden over de brug. En even later volgden de UNA en de Gasunie met beiden een ton. Dat was in die tijd veel geld. Maar eigenlijk was het te veel om nee te zeggen en te weinig om ja te zeggen tegen het project. En toen kwam alles in een stroomversnelling. Binnen een tijdsbestek van nog geen half jaar werd er op initiatief van de Universiteit Utrecht een stichting in het leven geroepen waarin zowel de Universiteit als het bedrijfsleven vertegenwoordigd waren. En jij Aart, slaagde erin Biohorma en dr. Vogel te overtuigen van het belang om, uitgesmeerd over een periode van vijf jaar, maar liefst een half miljoen gulden beschikbaar te stellen. De Universiteit stelde zich garant voor het bedrag dat we nog te kort kwamen. En jij mobiliseerde de drogisten en apothekers van Nederland om mee te doen met een actie 'Red het regenwoud' waarmee ook de particulier een bijdrage kon leveren door vierkante meters regenwoud te adopteren. En zo was een uniek tripartiete samenwerkingsvorm geboren: wetenschap, bedrijfsleven en de particuliere natuurliefhebber die enthousiast raakte over een project waar niets aan de strijkstok bleef hangen, waar iedereen op vrijwillige basis en zonder salaris aan de slag ging. En dat is nog steeds de grote charme van het project."

Wat betekent Trésor voor jou?

"Het was een bijzonder leerproces. Ik ben wetenschapper, maar nu werd ik opeens coördinator van een internationaal project. We waren plotseling eigenaar van een stuk regenwoud, 8000 kilometer bij ons vandaan. Hoe ga je dat organiseren, runnen? Hoe stel je je eigendomsrechten veilig? Hoe vind je uit wie betrouwbare partners zijn aan de andere kant van de wereld? Wie wordt onze man ter plaatse, onze beheerder? Wat wordt zijn takenpakket? Samen met Vijko Lukkien hebben we dat uitgedokterd. Ter plekke hebben we overlegd met de Nederlandse consul aldaar, de heer Van Mierlo. Van hem leerden we veel over de omstandigheden in Frans Guyana.
Wat mij persoonlijk in het project zo aanspreekt, is de concreetheid ervan. Een succesvol project begint met een droom. Dan hoor ik Martin Luther King roepen: 'I have a dream...'.
Je moet eerst iets echt willen. Nog los van de vraag of het op dat moment financieel haalbaar is. Want we hadden beslist onvoldoende geld In feite hebben we nog steeds een aantal aflossingen op onze hypotheek te voldoen. We hadden geen geld, maar we wilden wel iets bereiken. En we kochten gewoon met een hypotheek 24 miljoen vierkante meter regenwoud. Toen ze dat in Kew (de beroemde Botanische Tuin bij Londen) hoorden, stonden ze met de oren te klapperen. Ze konden het gewoon niet geloven. En dat spreekt me nog steeds zo aan in Trésor, iets doen, iets op poten zetten wat niemand anders durft, een wake-up call geven aan anderen. Duidelijk maken: Het is dus mogelijk! Dan ben je een soort missionaris. Daarom is Trésor een pilot, een voorbeeld van hoe het kan. Samen met particuliere natuurliefhebbers, samen met bedrijven die zich hiermee kunnen profileren en uit overtuiging ook echt een statement willen maken. En dan de backing van de wetenschap. Dat spreekt tot de verbeelding. Dat hoef je niet uit te leggen. Daar gaan mensen achter staan."

Waar denk je met veel plezier aan terug?

"Aan de vele keren dat het project grote sponsors zocht om te voorzien in de jaarlijkse aflossing van de hypotheek en dan waren het de Stichting Doen, Het Wereldnatuurfonds, Essent en niet te vergeten die natuurliefhebbers met het hart op de juiste plaats die ons steeds weer te hulp schoten.
Ik denk ook aan de reis die ik naar Frans Guyana maakte met onze toenmalige voorzitter Ed Nijpels, waarbij de heer Nijpels voor het eerst kennis maakte met het gebied.
Wat ik ook nooit zal vergeten waren de bezoeken aan het gebied zelf. Als ik er zakelijk moest zijn, maakte ik toch altijd tijd vrij om een bezoek aan het bos te brengen. Als je die planten ziet, word je blij. Voor een botanicus in hart en nieren is die plantenrijkdom, die biodiversiteit toch je inspiratiebron.
Toch denk ik dat misschien wel de belangrijkste pijler waarop Trésor rust, de particuliere donateurs zijn. Die brengen elk jaar weer de tienduizenden euro's bij elkaar die ter plaatse nodig zijn om het gebied veilig te stellen, te beheren en bezoekers, wetenschappers en studenten te ontvangen, goede contacten te onderhouden met plaatselijke natuurbeschermingsorganisaties en de plaatselijke overheid. Schoolklassen rond te leiden, van goed informatiemateriaal te voorzien. Presententaties te geven op plaatselijk scholen en voor verenigingen. Dan lééft Trésor, dan voelt de samenleving ter plaatse waarom we het allemaal doen en dan zijn ze trots op hun bos!"



inhoudsopgave

Vissen in Trésor

Loek van der Klugt

Vissen? Nou ja, pakweg vijf centimeter lang van neus tot staartwortel en dat zijn dan de mannetjes, de vrouwtjes blijven ruim een centimeter kleiner. Het gaat om zogeheten eileggende tandkarpers van het geslacht Rivulus.

Zoals ik in mijn bijdrage over de pijlgifkikkers van Trésor al vermeldde, bezocht ik Trésor voor het eerst eind november 1995. Joep Moonen leidde mij en de hobbyvriend met wie ik toen in Emerald Jungle Village logeerde, bergafwaarts over wat toen als hoofdpad werd aangeduid. Als gevolg van de regen was het pad nogal glibberig. Joep waarschuwde dat we ook weer omhoog zouden moeten en dat dat dan wel eens tamelijk vermoeiend zou kunnen zijn. Nou, daaraan had hij gelijk! Vanwege diezelfde regen leek het hem echter waarschijnlijk dat er nog wat verder het pad af, waar tijdens regen het water vanuit het bos dwars over het pad zou vloeien, visjes te vinden zouden zijn (foto 1).

We werden niet teleurgesteld: grotere exemplaren vonden we in een misschien maar 5 cm diepe plas van waaruit het water (op de foto van rechts naar links) over het pad stroomde. Veel verrassender was het dat we in het slechts enkele centimeters diepe regenwater, dat aan de zijkant van het pad afstroomde (op de foto linksboven), ook visjes aantroffen! Dat waren allemaal exemplaren van omstreeks 2 cm. Vangen was geen probleem: ik had een aquariumnetje bij me, dat ik plat op de bodem legde en ophaalde als er visjes boven zwommen. Geen twijfel mogelijk: naar Rivulusaard hingen ze in de plastic zak, waarin we ze deden, meteen boven water aan het plastic! Rivulus zijn notoire springers. Ze zijn in staat om al opspringend over vochtig land van het ene naar het andere watertje te komen. Dat gedrag heb ik met eigen ogen kunnen waarnemen toen Joep ons later naar een vleermuizengrot verderop op de Kawrug en dan aan de linkerkant bracht. Het regende weer en plots zag ik een kennelijk volwassen Rivulus zich al (zijdelings!) opspringend over de natte bladlaag bewegen. Voordat ik de camera paraat had was het visje helaas verdwenen. In die buurt kon ik wel een landkrab fotograferen die plotseling vanuit de bladlaag opdook (foto 2).

Welke soort we in Trésor vonden was niet zonder meer duidelijk en eerlijk gezegd weet ik het nu nog niet. Van Frans Guyana zijn meerdere soorten bekend en de visjes kwamen qua tekening met geen van de afbeeldingen die ik van de verschillende soorten kon vinden goed overeen. Nu is dat ook weer niet zo vreemd, want in het aquarium vertoonden de visjes allerlei kleur- en kleurpatroonswisselingen. De foto's 3 en 4 tonen dezelfde man in verschillende kleurintensiteit, de foto's 5 en 6 tonen respectievelijk een man en een vrouw in normale uitmonstering.
Om de visjes aan de hand van foto's te kunnen identificeren zou je over uitgebreide series foto's van de soort moeten beschikken, van je eigen vissen en van liefst meerdere exemplaren van de betreffende en met zekerheid gedetermineerde soort!
Toen de visjes ouderdomsverschijnselen gingen vertonen, gaf ik ze aan Wim Suyker, die op liefhebbersniveau als nogal deskundig geldt waar het Rivulus betreft. Hij slaagde er niet in ze op naam te brengen. Of het zo moest zijn, ontmoette ik Wim op de markt in Cacao, die wij op de laatste dag van de Donateursreis 2006 bezochten! Hij was daar in gezelschap van Marijke Moonen en een Japanse killyliefhebber met wie hij een week in EJV doorbracht (foto 7)!

Liefhebbers van eileggende tandkarpers (er zijn ook levendbarende en ei-levendbarende tandkarpers) duiden vissen uit deze groep aan met killies. Die naam schijnt door Nederlandse pioniers in Amerika te zijn gegeven aan visjes die ze in watertjes aantroffen die overeenkomst vertoonden met wat (destijds) in Nederland wel met 'ki' werd aangeduid.
Nog sterker: op de terugweg stopten wij vlak na Cacao nog even bij een kasteelachtig houten bouwsel. Ik had wat kleverige handen van de lekkernij die ik op de markt had gekocht en net had opgegeten. Mijn oog viel op een ondiep en smal kreekje dat langs de weg stroomde. Daarin dacht ik even mijn handen te wassen. Tot mijn niet geringe verrassing zwommen in dat kreekje echter Rivulus. Als forellen stonden ze met de kop tegen de stroom in, kennelijk wachtend op prooi. Een deel van de visjes leek me op grond van hun grootte vrijwel volwassen, maar ook zwommen er visjes die nog niet eens halfwas waren. Met een plastic bekertje dat daar lag (!) schepte ik twee grote en drie kleine visjes. Daarvan bleven tot aan mijn verhuizing eind juni een man en een vrouw over (foto's 8 en 9). Een smalle basis voor de toch al als lastig te boek staande kweek, maar ik had nog hoop.
Helaas, kort na mijn verhuizing eind juni 2006 stierf de man en een paar weken later de vrouw. Einde oefening!

Waren de visjes van Cacao nu van dezelfde soort als die welke ik in 1995 in Trésor aantrof? Ik denk het niet. De visjes van Trésor lijken nog het meest op afbeeldingen die ik vond van Rivulus geayi en die van Cacao op Rivulus cladophorus. Ik kan me echter heel goed erg vergissen! Het lijkt me nuttig dat een Rivulusspecialist de visjes van Trésor op naam brengt. Dat zou de Franse ichthyoloog dr. Huber kunnen zijn. Die bracht ook de Rivulus op naam die ik in 1980 meebracht uit West Suriname (het destijds gesloten gebied tussen de Kabolebo en de Corantijn) en die ik onder de voorlopige naam 'Rivulus species Wonotobo' (naam ontleend aan de Wonotobo Watervallen in de Corantijn, waarnaar ter plaatse op een bord werd verwezen) aan de specialistenvereniging Killy Fish Nederland overdroeg. Volgens dr. Huber ging het bij dat visje om Rivulus stagnalis. Het zou toch leuk zijn als het bij de Trésorvisjes om een nog niet benoemde soort zou gaan! Dat is niet onmogelijk, want in dit genus worden nog regelmatig nieuwe soorten gevonden.

(1) Vindplaats Rivulus spec. 'Trésor'

(2) Landkrab in de Kawheuvels

(3) Man Rivulus spec. 'Trésor', donker

(4) Man Rivulus spec. 'Trésor', extra donker

(5) Rivulus spec. 'Trésor' vrouw in normale uitmonstering

(6) Rivulus spec. 'Trésor' man in normale uitmonstering

(7) Onverwachte ontmoeting op de markt in Cacao.
Midden Wim Suyker, rechts Marijke Moonen.
foto Lotty Sonnenberg

(8) Rivulus spec. 'Cacao', man

(9) Rivulus spec. 'Cacao', vrouw
foto's 1-6 & 8-9 Loek van der Klugt



inhoudsopgave

Als student naar Trésor

Liesbeth Fontein


De verschillende natuurorganisaties in Frans Guyana
werken nauw samen en werken vaak aan elkaars
activiteiten mee. Hier Nyls de Pracontal, vogelkenner
en medewerker van GEPOG, mee op een bezoek
aan Trésor.
foto Liesbeth Fontein
Deze zomer was ik vier maanden in Frans Guyana voor de ontwikkeling van een deel van het nieuwe beheerplan voor het Trésorreservaat. Dit was een opdracht in het kader van mijn afstudeerstage binnen de master Natural Resources Management van de Universiteit Utrecht. Voor mijn vertrek waren de tropen en Frans Guyana voor mij behoorlijk onbekend terrein, maar inmiddels heb ik vele kanten leren kennen! Hieronder volgt een greep uit mijn ervaringen in dit Tropische Frankrijk en een korte uitleg van mijn werk.

Een draai vinden
Als student een aantal maanden in het buitenland verblijven is naar mijn mening een unieke manier om een andere cultuur te leren kennen, omdat je niet zomaar een toerist bent, maar vaak het het contact met de locale bevolking en organisaties nodig hebt voor je werk. In het begin is het natuurlijk vooral een kwestie van een nieuwe draai vinden en de praktische dingen regelen. Daarna kan je echt aan het werk en het Frans Guyanese leven ontdekken.


De Association verkent de Savannes...

Een van de voorkomende varens in Trésor

Een detail!
De Association
Uiteraard heb ik gedurende de vier maanden nauw contact gehad met de leden van de Association Trésor. Met Kévin werkte ik doorgaans dagelijks samen op het kantoor, wat de mogelijkheid gaf allerlei weetjes van de lokale gang van zaken op het gebied van natuurbescherming te bespreken, en natuurlijk samen te werken aan het beheerplan. Daarnaast zorgde hij ook voor de praktische oplossingen voor verhuizingen en computerproblemen en niet te vergeten de bezoeken aan Trésor! De voorzitter, Olivier Fortune en zijn partner Isabelle de la Fosse, hebben mij verschillende keren heel gastvrij een logeerplek aangeboden in hun huis aan de rand van het regenwoud.
Daarbij werd ik iedere avond getrakteerd op tropische sferen met goede Franse wijnen en kazen en interessante gesprekken over natuur, beleid en cultuur in Frans Guyana... en ver daar buiten (met dank voor het geduld voor mijn, vooral in het begin, nog matige kennis van de Franse taal:)! Olivier Tostain had een drukke agenda, maar zorgde voor de input van relevante documenten en artikelen. Nyls de Pracontal, advieslid van de Association Trésor en een dagelijkse collega op het kantoor, was heel goed op de hoogte van problemen zoals de ontwikkelingen rondom goudmijnbedrijf Cambior en illegale jacht en door hem ben ik dus ook weer veel te weten gekomen. Door uitnodiging van Charlotte Briand, secretaris van Association Trésor en werkzaam in het Kawreservaat, kon ik een heel bijzonder, twee dagen durend doopfeest meemaken in het dorpje Kaw... enorme gastvrijheid en absoluut een cultureel hoogtepunt! Elodie (penningmeester) heeft me het opstellen van formele emails in het Frans bijgebracht en met haar kon ik ook even heerlijk Engels praten. Het is me opgevallen dat iedereen niet alleen enorm betrokken is bij Trésor, maar ook bij de gehele natuurbescherming in Frans Guyana. Al gaan de afspraken vaak niet volgens onze Hollandse stiptheid en zakelijkheid, er wordt veel ondernomen en met heel veel motivatie. Dat is een ontzettend pluspunt voor Trésor!

Het Beheerplan
Mijn belangrijkste bezigheid was natuurlijk het werken aan het beheerplan. Om de voor Trésor gestelde beschermingsdoelen te realiseren en op de lange termijn te garanderen is een door alle partijen erkend beheerplan erg belangrijk. Alleen daarmee kan je weer stappen zetten en goed inspringen op ontwikkelingen die de doelen mogelijkerwijs in gevaar zouden kunnen brengen. Grofweg zijn er in het beheerplan drie stappen te onderscheiden:
  1. -gebiedsbeschrijving en de waarde van dat gebied,
  2. -hoe wordt het reservaat beheerd en
  3. -analyse sterkte en zwakke punten plus aanbevelingen.
Voor het beschrijvende deel van het beheerplan heb ik mij vooral bezig gehouden met het botanisch deel. Hoewel ik biologie studeer voor mij toch wel een behoorlijk nieuw element, omdat ik veel meer uit milieukundige richting kom. Echter, bezoeken aan het herbarium in Cayenne en handige tips van Renske Ek zorgen voor de nodige kennis op het gebied van de phylogenie. Een van de centrale vragen voor dit deel is hoe representatief de vegetatie van Trésor nu is voor de rest van het Kaw gebied om zodoende wat te kunnen zeggen over het aandeel van Trésor in de bescherming van de vegetatie in het gebied. Het was al bekend dat Trésor een hoge biodversiteit kent. We weten nu ook dat per familie een groot deel van de soorten die in het hele Kaw gebied voorkomen ook in Trésor te vinden zijn en Tresor wat betreft soorten in een redelijke mate representatief is voor de Montagne de Kaw.


Voorbeeld van de representativiteit van de Varens van Trésor voor de
Montagne de Kaw. Het getal in de staven geeft het totaal aantal soorten
aan dat voor die familie in Trésor gevonden is.
Met behulp van de Rapid Assessment and Prioritization of Protected Area Managent (RAPPAM), een methode ontwikkeld door het WWF, heb ik het beheersdeel van het beheerplan voor Trésor onder de loep genomen. Hierbij heb ik geprobeerd alle sterke en zwakke punten van het Trésorbeheer boven water te halen. Hierbij moet u denken aan onderwerpen als bijvoorbeeld de mogelijke bedreigingen voor het waarbogen van de bescherming van Trésor, mankementen in het onderzoek, de eenduidigheid van beheer en doelstellingen en ook de ontvangst van Trésor door de lokale bevolking.
Voor het derde deel moesten voor de zwakke punten een mogelijke oplossing en aanpak worden gezocht. Om goed te begrijpen waar voor de zwakkere punten nu eigenlijk de crux zit, bleek het belangrijk een verhaal zeker van meerdere kanten te beluisteren. Hiervoor heb ik interviews en gesprekken gehad met bijvoorbeeld het lokale staatsbosbeheer (ONF) en de DIREN (Direction de l'Environnement). In veel gevallen was hiervoor ook een grote rol weggelegd voor de Association, zeker als het gaat om oplossingen zoals mogelijke samenwerkingsverbanden om bijvoorbeeld de illegale jacht beter aan te pakken.

Tot slot...
Het werken voor Trésor in Frans Guyana en de gelegenheid die ik heb gehad om het Tropisch Regenwoud te kunnen ervaren was voor mij een geweldig mooie en leerzame ervaring en zal hopelijk ook een concrete bijdrage leveren voor het toekomstig duurzaam beheer van Trésor. Zonder het enorme enthousiastme van Vijko en Pipasi, de hulp en gezelligheid van de Association en collega's van KWATA en GEPOG (natuurbeschermingsorganisaties) en de financiering van het WWF was dat natuurlijk niet mogelijk geweest... dus iedereen ontzettend bedankt!!!




inhoudsopgave

Berichten uit uw regenwoud

Derk de Groot

Wanneer u dit leest ligt het jaar 2006 al bijna helemaal achter ons. Het was een bewogen jaar, waarin veel is gebeurd.

De nasleep van het afbranden van ons ontvangstgebouwtje, het carbet, heeft heel veel aandacht gevraagd, vooral van onze mensen in Guyana. We zijn nu zover dat de bouwvergunning voor de eerste fase van de herbouw bij de gemeente Roura is aangevraagd. We hopen dat de vergunning binnen enkele maanden afkomt en dat we met de herbouw kunnen beginnen.

Dit jaar heeft het 'Conservatoire du Littoral', de Franse regeringsinstantie die de opdracht heeft een groot deel van de Franse kust, ook in de overzeese gebiedsdelen, in de originele toestand te handhaven, intern besloten te trachten ongeveer 1500 hectare aan het Trésor reservaat toe te voegen. Dit zou dan langs de grenzen van het reservaat gebeuren, zodat er een soort bufferzones ontstaan. Als dit lukt, zullen deze terreinen aan onze Stichting in beheer worden gegeven. Voordat het zover is zal er nog een inspraakronde in de regio worden gehouden, maar de kans dat het gaat lukken is groot, omdat de terreinen al staatseigendom zijn en in beheer bij het Franse Staatsbosbeheer. De toekomstige samenwerking met het Conservatoire zal misschien ook toegang kunnen geven tot financiering van sommige deelprojecten binnen Trésor.

In samenhang met de nieuwe Franse wetgeving over natuurreservaten heeft de Stichting een wijziging van de status aangevraagd. De categorie van vrijwillige natuurreservaten zal ophouden te bestaan. Trésor zal nu een regionaal natuurreservaat worden, een zogenaamde 'Réserve Naturelle Régionale' (RNR). Deze verandering zal ook niet van de ene op de andere dag plaats vinden. Eerst moet er nog veel overleg worden gevoerd met de Franse overheid en wij zijn niet het enige vrijwillige natuurreservaat dat deze procedure ingaat.

Op het gebied van de goudwinning door Cambior zijn er belangrijke ontwikkelingen te melden. U vindt hierover elders in deze Trésor Nieuws meer informatie.

Op 21 maart heeft Kévin Pineau, onze boswachter, medewerking verleend aan 'het feest van het milieu' dat georganiseerd was voor de school in Roura. Kévin gaf in vijf klassen presentaties, vooral over de botanie. Andere thema's, zoals de vogels, de zoogdieren en de kikkers werden door de andere twintig deskundigen voor hun rekening genomen.

Om zijn vogelkennis bij te houden heeft Kévin in mei meegedaan aan de tellingen van sterns en andere zeevogels op het eiland Connétable. In oktober voerde hij een vogelinventarisatie uit in het reservaat Lucifer-DekouDekou. Dit soort tellingen en inventarisaties wordt meestal in collegiaal verband met ander natuurbeschermingsorganisaties uitgevoerd. Op deze manier worden er netwerken gesmeed waar Trésor ook weer profijt van heeft. Bij voorbeeld op een vrijwilligersdag om het botanische pad weer beter begaanbaar te maken.


Vrijwilligers herstellen de houten brug bij de entrée
van het reservaat!

Om het botanische pad vrij te houden moet regelmatig
een omgevallen boom worden opgeruimd.

Intussen is ook begonnen met het vernieuwen van de informatiebordjes langs het botanische pad. Er zal meer eenheid in worden gebracht en de gekozen materialen zijn, naar we hopen, beter bestand tegen het tropische klimaat. De teksten worden elektronisch aangeleverd en in Utrecht op paneeltjes van kunststof overgezet. In Guyana worden de paneeltjes dan op ter plaatse gefabriceerde aluminium houders gemonteerd. Het pad zelf vereist ook voortdurend aandacht. Regelmatig vallen er bomen overheen waardoor er gezaagd moet worden om de doorgang te herstellen.

Vorig jaar is al besloten dat het nuttig zou zijn een nieuw beheerplan voor het reservaat te maken. Dat stimuleert de discussie hier en in Frans Guyana over de uit te voeren beheermaatregelen maar ook over de verdere toekomst van het reservaat. Ook kan het een rol spelen in het overleg met mogelijke financiers. Het Wereldnatuurfonds, zowel de Franse als de Nederlandse tak, wilde inhoudelijk en financieel bijdragen, evenals de Universiteit Utrecht. Zo is het mogelijk geworden dat Liesbeth Fontein, student Beheer Natuurlijke Hulpbronnen aan de Universiteit Utrecht, voor haar afstudeeropdracht deze zomer een paar maanden in Guyana heeft doorgebracht. Ze heeft gegevens voor het beheerplan verzameld, geordend en vergeleken, gesprekken gevoerd met betrokken partijen en samen met Kévin, Olivier en de andere Guyanese bestuursleden alvast delen van het plan op papier gezet. Elders in dit nummer geeft zij een indruk van haar belevenissen en resultaten.

In de loop van het jaar is er een wijziging in het dagelijks bestuur van de plaatselijke 'Association' opgetreden. Laurent Garnier heeft de functie van voorzitter overgedragen aan Olivier Fortune, die op zijn beurt het penningmeesterschap heeft overgedragen aan Elodie Gault. Laurent blijft wel deel uit maken van de bestuursraad. We heten Elodie, die een achtergrond in de ecologie heeft, van harte welkom en hopen op een vruchtbare samenwerking.

Intussen is er ook weer een botanische inventarisatie uitgevoerd. Dit keer is het onderzoek met opzet in het droge seizoen gedaan om te zien of er dan nog andere soorten worden gevonden dan in de regentijd. Renske Ek en Marion Jansen-Jacobs, die beiden al heel wat sporen in het reservaat hebben liggen, waren de onderzoekers en werden bijgestaan door Roel Vonk van de Botanische Tuinen in Utrecht en onze boswachter, Kévin. Over hun bevindingen leest u in deze Trésor Nieuws. Voor de laatste maal kon dit onderzoeksproject worden gefinancierd uit het Zwani Spelt Fonds. Nadat het overblijvende geld nog aan onze Stichting is toegedeeld voor de herbouw en de inrichting van het nieuwe carbet is het fonds nu geheel opgebruikt. We zijn de erven van mevrouw Zwani Spelt en het WNF, als fondsbeheerder en intermediair, zeer dankbaar voor alle ontvangen steun. Met de verkregen kennis kan het belang van het reservaat beter worden aangetoond. Ook kan meer inhoud worden gegeven aan de milieueducatieactiviteiten. Op deze manier staan we sterker in de voortdurende strijd om het bestaan.


Duizenden kiemplantjes aan de voet van deze Sloaneaboom

De groene hagedis Polychrus marmoratus
foto's Olivier Tostain en Kévin Pineau

Tenslotte nog iets over de natuur in het reservaat zelf. Daarvoor doen we het immers toch allemaal. Een prachtig gezicht leverde begin juni de massale verjonging van het 'Bois Roucou', een Sloanea-soort op. De bosbodem was er mee bedekt. De zaden waren afkomstig van twee moederbomen langs het botanische pad. In de loop der tijd zullen de meeste kiemplantjes doodgaan, maar voor de instandhouding van het bos hoeven er ook maar enkele exemplaren te blijven leven. Andere opvallende waarnemingen waren de paddenstoelachtige plant Helosis cayennensis, de groene hagedis Polychrus marmoratus bij de ingang van het botanische pad en de bruine boomhagedis Uranoscodon superciliosus. Een onbekende rode worm van ongeveer 10 centimeter lang kon evenmin aan het oog van de camera ontsnappen.

Zo, u bent weer helemaal bijgepraat. Ik hoop in het volgende nummer verslag te kunnen doen van wat er in de tussenliggende maanden allemaal aan verwachts en onverwachts gaat gaan gebeuren in uw regenwoud.



inhoudsopgave

Dank je wel!

Trésor bedankt alle leden van het Bestuur van de UBV.
Het verzenden van Trésor Nieuws, met een oplage van 1500 exemplaren, vraagt altijd weer veel tijd.
Om dit steeds weer netjes en op tijd te doen is hulp nodig. Het zijn de leden van het Bestuur van de Utrechtse Biologen Vereniging (UBV), die onmiddellijk ja zeiden op ons verzoek, om mee te helpen bij de verzending.
Namens het Bestuur van de Stichting Trésor: Hartelijk dank!!


Het aantal bezoekers van de website is in de afgelopen twee jaar gestadig gestegen.
Topdag was 16 oktober 2006 met 288 bezoekers. De afgelopen maanden is een
verheugende groei te constateren van het aantal bezoekers, die via de Franse
Google op de website van Trésor terecht komen.
Met dank aan onze webmaster
Eric Augusteijn.

Het bestuur van de Stichting Trésor wil de heer Eric Augusteijn hartelijk dank zeggen voor het vele werk dat hij de afgelopen jaren heeft verricht bij het tot stand komen van de huidige vorm van onze website: www.tresorrainforest.org.
Door zijn niet aflatende zorg beschikken wij nu, met de hulp van onze vertalers, over een drietalige (Frans / Nederlands / Engels) website.
De hier afgebeelde grafische weergave van het aantal bezoeken over 2005 en 2006 spreekt voor zich.
Eric, namens Trésor: Dank je wel!



Dank U wel voor de bijzondere giften!
Het Bestuur van de Stichting Trésor dankt al diegenen, die naar aanleiding van het verschijnen van Trésor Nieuws 19 een bijzondere donatie hebben gedaan!
Dank U wel: Mw. E.G. Versfelt - Groot (Bussum); T.U.M. Hütter en A.T. Tiemstra (Loudwater-Rickmansworth, UK); mw. A.J. Dragt (Den Haag); mw. F.R.F. en dhr. J.N. Rijswijk -Loot (Dalfsen); mw. P. Meijer (Groningen); dhr Frank van den Haak (Beetsterzwaag); dhr P. en mw. I.M. Gerritsma (Streefkerk); Stichting Nadezhda (Rotterdam); mw. Michiels van Kessenich (Aerdenhout); dhr. Pieter Romer (Naarden); dhr. C.J.W. en mw. G. van Ginkel (Bilthoven).
Daarnaast danken wij iedereen die afgelopen periode vierkante meters heeft geadopteerd.
Het spreekt voor zich dat het werk van de Stichting Trésor slechts mogelijk is door de trouwe steun, die wij steeds weer van ieder van U mogen ontvangen.



inhoudsopgave


Oproep voor de manifestatie in Roura

Kort Nieuws

Goudwinning voorlopig van de baan
Wat de goudwinning, dicht bij het reservaat, door Cambior betreft is er een adempauze ingelast.
De regering heeft de concessieaanvraag in zijn huidige vorm niet goedgekeurd. Er moet nader onderzoek worden uitgevoerd. De mogelijke schade aan het milieu en de nadelige gevolgen voor de biologische diversiteit van het gebied moeten beter in kaart worden gebracht. Vervolgens zal er opnieuw worden beslist.

Kévin achter de informatietafel tijdens de manifestatie
Op 10 september is er een druk bezochte manifestatie in Roura geweest waar allerlei maatschappelijke organisaties tegen een eventuele goedkeuring hebben geprotesteerd. De Association Trésor heeft een uitvoerig bezwaarschrift ingediend met wetenschappelijk onderbouwde argumenten tegen de goudwinning in de omgeving van het natuurreservaat. Ook is er via internet internationaal actie gevoerd. Veel mensen hebben op instigatie van EcologicalInternet.org per e-mail een brief aan de Franse president, de heer Chirac, gestuurd waarin ze pleitten voor het afwijzen van de aanvraag.


Een paar passages uit het recente persbericht van Ecological Internet

(Madison, WI) - Mileubeschermers in Frans Guyana vieren feest sinds gisteren bekend werd dat goudwinning door de Canadese multinational Cambior in de regio Kaw met dicht regenwoud is gestopt. Op verzoek van plaatselijke en internationale natuurbeschermers, die in het gebied werken, heeft het Ecological Internet's Earth Action Network eind september een laatste poging gedaan om het gebied te beschermen tegen een zekere ondergang door regeringsfunctionarissen te bombarderen met tienduizende protest-emails
(zie http://www.rainforestportal.org/alerts/send.asp?id=french_guyana).

Plaatselijk groepen meldden Ecological Internet (EI) via het Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling en Innovatie in Nederland dat deze overwinning "voor een groot deel te danken is aan jullie (EI's) e-mail campagne" en "dat jullie steun onbetaalbaar is geweest, heel veel dank daarvoor!" Ze concluderen dat ons protest doorslaggevend is geweest in het behalen van deze overwinning omdat het samenviel met een uitstel van het besluit met twee weken, en dat de ministers van Milieu en van Industrie, die goudwinning in het regenwoud hebben stopgezet, grotendeels op onze redenen zijn afgegaan om dat te doen.
Het mijnbouwbedrijf geeft aan dat het van plan is tegen het eind van het jaar een nieuwe aanvraag in te dienen. Met onze partners zal Ecological Internet dit nauwlettend volgen. Geen enkel onaangetast kostbaar regenoerwoud blijft lang beschermd. Maar er is tenminste meer tijd om de potentiële negatieve gevolgen te benoemen en om mensen in en buiten Frans Guyana te mobiliseren.




inhoudsopgave

Colofon

Trésor nieuws
verschijnt 3x per jaar. De papieren versie wordt gratis toegezonden aan de donateurs van de Stichting Trésor

Redactie
Vijko P.A. Lukkien en Eric Augusteijn

Redactie-adres
Vijko P.A. Lukkien

Postbus
Telefoon
Fax
E-mail
Bankrekening   
80084, 3508 TB Utrecht
030 253 74 36
030 251 83 66
Bio.Tresor@uu.nl
78.47.36.618 t.n.v. Stichting Trésor, Utrecht
IBAN: NL44 TRIO 0784736618
BIC: TRIONL2U
Betaalt u met Internet bankieren? Gelieve dan uw naam en adres te vermelden.
Op dit adres kunt u ook adoptie-vierkante meters en cadeaucertificaten aanvragen.
Gaat u verhuizen?
Geef uw adreswijziging door aan ditzelfde adres.

Website
http://www.tresorrainforest.org
Webmaster: Eric Augusteijn, eric.aug@bigfoot.com

K.v.K.
41187239




Contact | Sitemap | Auteurs | Webmaster | ©2006 Stichting Trésor