Zoeken  Home  Contact
Stichting Trésor Utrecht

vorige
nummer volgende 
nummer

nummer 17, december 2005

Inhoud

inhoudsopgave

Woord van de voorzitter

Jhr. L. de Geer van Oudegein


foto Eric Augusteijn
Samen met het bestuur en u als donateur kunnen we terugkijken op een succesvol en gewaardeerd jubileumjaar. Een jaar waarin veel donateurs ons nog eens extra financieel gesteund hebben en we ook veel nieuwe donateurs mochten verwelkomen.

Onze blijvende betrokkenheid bij de bescherming van het Trésor-gebied (bijna 2500 hectare groot) gedurende de afgelopen 10 jaar heeft internationaal en nationaal veel waardering gekregen.
We zijn er trots op, dat nu ook de schoolkinderen van Frans Guyana in de gelegenheid gesteld worden om Trésor, hun regenwoud, te bezoeken en daar een natuureducatief programma te volgen.

In de afgelopen 10 jaar is veel bereikt dank zij uw steun, maar er moet ook nog veel gebeuren. Samen met onze collega's van de Association Trésor in Frans Guyana is een lijst van projecten opgesteld. Een overzicht van deze plannen vindt u verderop in dit kerstnummer van Trésor. Het zijn concrete projecten, die bijdragen aan de instandhouding en verdere ontwikkeling van het Trésor regenwoudreservaat. Projecten ook, die wij graag onder uw aandacht brengen om samen met uw steun in 2006 en 2007 te kunnen realiseren. Op deze manier zal ook 2006 een goed jaar voor Trésor worden.

Namens alle vrijwilligers, leden van de Association Trésor in Frans Guyana en bestuursleden en adviseurs in Nederland wens ik u prettige feestdagen en een goede jaarwisseling.



inhoudsopgave

Onderzoeksreis naar Frans Guyana

Hiltje en Paul Maas

Deze zomer heeft een team van Belgische en Nederlandse biologen een reis gemaakt naar Frans Guyana om onderzoek te doen aan heel bijzondere planten. De Nederlandse deelnemers aan deze tocht waren Hiltje en Paul Maas, beide werkzaam bij het Herbarium van de Universiteit van Utrecht. De Belgische medereizigers kwamen van de Universiteit van Leuven.

Een van hen, Vincent Merckx,

Wetenschappelijke overzichten van plantenfamilies
('monografieen') worden gepubliceerd als
(onder)deel van een 'flora' van een land of regio.
Zo?n 'flora' is pas helemaal af als alle
plantenfamilies beschreven zijn.
Titelpagina Flora Neotropica
bestudeert planten die behoren tot de familie van de Burmanniaceae, een familie die voorkomt in tropische gebieden van Afrika, Azië en Amerika. Deze planten zijn heel apart: ze zijn heel klein en hebben geen groene bladeren, en worden 'saprofyten' genoemd. Alle 'normale' planten maken voedsel met behulp van zonlicht en het chlorofyl in hun bladeren uit kooldioxide (CO2) uit de lucht en water. Dat kunnen deze plantjes niet, maar ze hebben een deal gesloten met schimmels die tussen de dode bladeren op de bodem van het bos leven en daar dood plantenmateriaal omzetten in voedingsstoffen. Deze schimmels groeien ook tot binnenin de wortels van de plantjes. Een gedeelte van het voedsel wordt door de schimmels afgestaan aan de plantjes, die zo, zonder het bezit van groene bladeren, in leven kunnen blijven. Veel bomen werken op dezelfde manier samen met schimmels. Deze zogenaamde mycorrhiza zetten de dode bladeren om in voedingsstoffen voor de grote oerwoudreuzen. De kleine Burmanniaceae snoepen een beetje mee (zie afbeelding).

Omdat Vincent materiaal van Burmanniaceae nodig had om onderzoek te doen naar het DNA van de geslachten die horen tot deze familie, wilde hij de plantjes gaan zoeken in Zuid-Amerika. Na ze op een speciale manier gedroogd te hebben, kan hij er vervolgens thuis in het laboratorium in Leuven chemisch onderzoek aan doen.
Het probleem voor hem was alleen, hoe vind ik de plantjes? De oplossing was: vraag Hiltje en Paul Maas of ze mee willen gaan, want die hebben jaren onderzoek aan deze plantengroep gedaan en er ook een boek over geschreven (zie afbeelding). Zij weten dus waar en hoe je ze kunt vinden. En alzo geschiedde...
Na deze, wat technische, inleiding, volgt nu een verslag van onze zoektocht door Frans Guyana en speciaal in het Trésor-reservaat.


Burmannia capitata lijntekening:
De lijntekeningen van Burmannia capitata
geven andere details dan een foto kan laten zien.

Burmannia capitata, een onopvallende soort die
al direct op het terrein van Joep Moonen
gevonden werd.
tekening uit Flora Neotropica foto: Lubbert Westra

De bloeiwijze van Burmannia capitata.
foto: Lubbert Westra

Begin augustus 2005 werden we opgehaald van het vliegveld in Cayenne door een u allen bekend persoon, namelijk Joep Moonen, de oud-conservator van Trésor. Met zijn busje reden we door de tropische avond naar Emerald Jungle Village aan het Carrefour du Gallion. Het huis was veranderd: er was een tweede verdieping bovenop de eetzaal gebouwd. Hier wonen nu Joep, Marijke en hun zoon Bernie. We waren blij op bekend terrein te zijn na een lange reis.


Hexapterella gentianoides: In 1997 was zelfs nog niet bekend dat
Hexapterella gentianoides in Frans Guyana voorkwam.
Deze soort is nu ook in Trésor gevonden.
Direct de volgende dag begonnen we rond het huis van Joep naar planten te kijken. Tot onze grote verrassing stond in een stukje gras direct naast het hek een groot aantal plantjes van Burmannia capitata te bloeien. Vincent Merxck en Peter Scholtz gingen direct door hun knieën om ze te bewonderen, uitgebreid te fotograferen en daarna te verzamelen. Deze Burmannia-soort is ongeveer 10 cm hoog (zie afbeelding). De bloemen staan bij elkaar in een hoofdje dat nauwelijks 1 cm in diameter is. Het is dus niet vanzelfsprekend dat zulke bloemen opvallen tussen grassen en andere kruiden. Maar als je er gericht naar loopt te zoeken, dan vind je ze wel. Het interessante was in dit geval dat de bloemen van deze Burmannia capitata normaal wit gekleurd zijn, maar op deze plek stonden er ook enkele tussen met blauw aangelopen bloemen. Dit is een goed voorbeeld van een kenmerk dat een onderzoeker nooit aan een gedroogd herbarium-exemplaar kan zien: je moet 'het veld in' om zelf te kijken naar de planten die je bestudeert.

Al spoedig volgde onze tocht naar Trésor. Langs de weg zagen we kleine aapjes in de bomen: de Roodhand tamarin. Vanaf het carbet (ontvangstgebouw bij de ingang) liepen we door het bos helemaal naar beneden in de richting van de savanne. Het pad was nogal dichtgegroeid en Joep moest goed zoeken naar de oude lintjes waarmee de route ooit gemarkeerd was. Onderaan de helling is een stuk bos waar de bodem bezaaid is met luchtwortels in de vorm van net boven de grond uit stekende boogjes, waar je voet heel makkelijk in kan blijven haken. Tussen deze luchtwortels vonden we vier verschillende soorten saprofyten: één orchidee en drie Burmanniaceae, waarvan er één pas rond 1997 voor het eerst in centraal Frans Guyana, in de nabijheid van SaŘl, was verzameld (Hexapterella gentianoides). Deze soort is nieuw voor Trésor.


Thismia saŘlensis is een nieuwe soort die door Hiltje en Paul Maas beschreven is.
Deze nieuwe soort is gevonden in en genoemd naar de vindplaats SaŘl in Frans Guyana.
foto's Paul Maas

We aten onze lunch (stokbrood met een blikje cola) op de plek waar eerder het kamp had gestaan van de studenten en hun begeleiders uit Utrecht die onderzoek hadden gedaan aan de savanne. Er was echt niets meer van het kamp over, behalve een heel dikke omgevallen boom die er toen ook al lag. Daarna liepen we nog even over het smalle kletsnatte paadje naar de savanne, die ook nog steeds door een laagje water bedekt was.


Alleen een scherp waarnemer merkt
deze Hexapterella gentianoides op.

Sinds enkele jaren bekend in Frans
Guyana, en nu ook in Tresor.

Alleen van dichtbij is de pracht
van de bloem zichtbaar.
foto's Lubbert Westra
Toen we teruggingen begon het te regenen. Bij het oversteken van de kreek waar de kampbewoners zich altijd baadden en hun was deden, gleed een van ons uit en ging compleet kopje-onder met rugzak en al! Gelukkig kon hij snel uit het water getrokken worden, aan die rugzak, en gelukkig bleek de rugzak zo goed waterdicht dat de laptop en het (dure) fototoestel nog helemaal droog waren. We moesten omhoog klimmen in de tropische regenbui en het laatste stuk van het pad was één complete modderrivier waar we tegenop ploeterden.
Thuisgekomen konden we onze laarzen letterlijk leeggieten, maar waren we heel tevreden over onze oogst: vier kleine plastic zakjes gevuld met een paar kleine plantjes en veel blauwe korreltjes Silica-gel om het plantmateriaal supersnel te drogen.

Burmannia bicolor
heeft een prachtige
tweekleurige en
relatief grote bloem.

Gymnosiphon guianensis,
op de bosbodem nauwelijks
te onderscheiden,
tenzij je er echt naar zoekt.

De oogst van een ochtend zoeken, nog geen handvol bloemen:
van links naar rechts Hexapterella gentianoides, Gymnosiphon divaricatus
en Gymnosiphon brachycephalus.
foto's Lubbert Westra foto Paul Maas



inhoudsopgave

Een werkbezoek aan Trésor

Derk de Groot

De eerste week van november heb ik een werkbezoek aan Frans Guyana gebracht. Het is dan het droge seizoen, dus veel regen heb ik niet gehad. Alleen 's nachts hoorde ik een enkele keer wat vallen. Van het regenwoud beleefde ik deze keer dus alleen het woud, niet de regen.

Omgevallen bomen over het pad worden opgeruimd. In het bos
blijven ze liggen en bieden bescherming aan bijvoorbeeld
deze kleine saprofytische gentiaan-achtige Voyria coerulea.

Groen in groen: als hij stil zit valt deze Groene leguaan nauwelijks op.
foto's Foto Natura

Het reservaat ligt er gelukkig nog altijd mooi bij, het ontvangstgebouwtje staat nog stevig op zijn palen en het botanische pad is goed begaanbaar. De nieuwe boswachter, Kévin Pineau, heeft de zaken goed voor elkaar. Met hem heb ik deze week veel opgetrokken. We keken samen naar de staat van de verschillende voorzieningen en bespraken de vele zaken die in en om het reservaat spelen. Alles wat van hout is opgetrokken, zoals het ontvangstgebouwtje en de twee schuilplaatsen langs het pad, wordt voortdurend door de termieten belaagd. Daarom wordt er elke twee jaar een conserverende behandeling uitgevoerd. Het pad vraagt ook permanente aandacht omdat er elke dag wel takken naar beneden vallen en er af en toe zelfs een hele boom overheen valt.

Termieten houden niet van zonlicht, daarom
?overtunnelen? ze hun vaste fourageer-
routes met leem en andere materialen.

In vochtige regenwouden bouwen termieten
hun nest in bomen, zodat ze geen bij lang-
durige regen toch geen wateroverlast hebben.
Kévin heeft z'n handen vol aan het op orde houden van alles, het uitbreiden van het tentoonstellingsmateriaal, het ontvangen en rondleiden van bezoekers, het inventariseren van de fauna en het handhaven van de regels. De laatste tijd zijn er gelukkig weinig verstoringen.
Ook andere zaken, zoals de verandering van de Franse regels voor natuurreservaten en het veiligstellen van de zones rondom het reservaat, vragen veel aandacht. Hier speelt vooral de conservator, Olivier Tostain, een belangrijke rol. Hij voert het overleg met de verschillende instanties.
De plaatselijke vereniging (Association) Trésor heeft een bestuur van vier leden en twee adviseurs. Het bestuur is de werkgever van Kévin. Gelukkig voor ons wordt het salaris in de jaren 2005-2007 nog voor een groot deel door de Franse staat betaald. Het restant komt via de Stichting Trésor van onze sponsors en donateurs in Nederland.
Gelukkig had ik ook gelegenheid om enkele keren het botanische pad in Trésor en nog enkele andere natuurpaden te lopen. Daar zag ik Tamarin-aapjes, kleine hagedisjes, pijlgifkikkers, een zeldzame Harlekijn-kever, een leguaan van twee meter lang en heel veel vogels. Toekans en papegaaien heb ik alleen gehoord, ze zaten hoog in de bomen en lieten zich vanaf de grond niet zien. Ook de tuin van m'n hotel had een fijne tropische sfeer, met veel bloemen, vruchten en vogels.
Ik hoop dat de donateurs het tijdens hun reis in februari ook zo goed zullen treffen.
Voor mij was nu toch het belangrijkste resultaat van mijn bezoek dat Kévin en ik elkaar goed hebben leren kennen en dat we meer duidelijkheid hebben kunnen scheppen in de onderlinge afspraken en het werkprogramma voor het reservaat.



inhoudsopgave

Het bestuur van de Stichting Trésor uitgebreid!

Vijko Lukkien

Op de laatste bestuursvergadering (27 oktober jl.) van de Stichting Trésor is het bestuur uitgebreid met een bestuurslid en twee adviseurs.

Jhr. De Geer van Oudegein heeft tijdens deze bijeenkomst dhr. Dr. R.(Réne) G.A. Boot, dhr. D. (David) Ong en mw. Dr. P. (Pita) Verweij verwelkomd en van harte uitgenodigd het team te versterken.


?Bestuurslid voor Behoud en
Duurzame Ontwikkeling van Tropische
Bossen: René Boot.?

?Adviseur Nationaal en Internationaal
Partnership, Fondswerving en Sponsoring:
de heer David Ong?

?Adviseur Natural Resources Management
en Natuurbescherming:
mevrouw Pita Verweij.?


René Boot is sinds 2002 directeur van de Stichting Tropenbos International (TBI). Hij heeft een uitgebreide ervaring opgebouwd op het terrein van internationale samenwerking voor behoud van tropische bossen en duurzame ontwikkeling.
Recentelijk is zijn relatie met de Universiteit Utrecht weer versterkt door zijn benoeming op 1 november 2005 als bijzonder hoogleraar voor het onderwerp "Aansturing en gebruik van onderzoek voor duurzaam bosbeheer in de tropen".

David Ong, voorzitter van de World Innovation Foundation Europa is bereid gevonden om als adviseur van het bestuur op te treden voor nationaal en internationaal partnerschap, fondsenwerving en sponsoring, ter ondersteuning en verdere ontwikkeling van het Trésorreservaat en hiermee samenhangende activiteiten voor onderwijs en educatie.

Pita Verweij, verbonden aan het Copernicus Institute for Sustainable Development and Innovation van de Universiteit Utrecht is bereid gevonden het bestuur te ondersteunen als adviseur inzake de verdere ontwikkelingen op het vlak van o.a. Natural Resources Management en Natuurbescherming en de participatie hierin van (master-) studenten van de Universiteit Utrecht.

Wij wensen de nieuwe leden van bestuur veel succes en een prettige samenwerking!


inhoudsopgave

Reacties van donateurs

Vijko Lukkien

Regelmatig ontvangen wij reacties, vragen en suggesties van enthousiaste donateurs.
U kunt er op vertrouwen dat wij aan al uw brieven en e-mails alle aandacht geven.
De ruimte in Trésor Nieuws is echter beperkt en wij proberen de drukkosten natuurlijk zo laag mogelijk te houden, reden waarom wij niet altijd de gehele tekst zullen kunnen afdrukken. Samen met de redactie hebben we nu besloten zo goed als mogelijk is hier aandacht aan te besteden in Trésor Nieuws.

Onlangs ontvingen wij een leuk en uitgebreid verhaal van een oma die al haar kleinkinderen voorziet van een vierkante meter Trésor regenwoud ter adoptie. Een prachtig signaal en eveneens prachtige investering in de toekomst van een regenwoud dat behouden moet blijven!
De laatste regels van de brief van de enthousiaste oma spreken voor zich:

" Weet je wat, ik maak het goed met je en ik geef onze drie kleinkinderen elk een vierkante meter bos cadeau. Wie volgt!!!"

Mevrouw A. van Doorn uit Den Haag: hartelijk dank!


inhoudsopgave

Sponsors gezocht voor verschillende projecten

Het bestuur

De donateurs zorgen via het adopteren van vierkante meters jaarlijks voor een behoorlijk bedrag aan inkomsten. Dat wordt grotendeels gebruikt om de kosten van toezicht en instandhouding te betalen. We hebben als stichting altijd moeite om geld te vinden voor nieuwe zaken en vervangingsinvesteringen. We vermoeden dat er onder u misschien mensen of organisaties zijn die het leuk zouden vinden een bepaald project geheel of gedeeltelijk te financieren. Daarom doen wij hier een oproep om sponsors te vinden voor de volgende projecten, die we in 2006 willen uitvoeren. U kunt ons helpen door via een brief of een e-mailtje aan te geven welk project u met een door u aan te geven bedrag wilt steunen.

Project 1: Vervanging van de schuilplaats bij het uitzichtpunt op het botanische pad. Het oude is aan de termieten ten prooi gevallen. Vrijwilligers zullen het werk doen. Het gaat vooral om de aankoop van hout.
Kosten € 400,=

Project 2: Ondersteuning voor het vervoer van de schoolkinderen met bussen. Busvervoer voor de schoolklassen, die Trésor bezoeken. Het vervoer van één klas van school naar het reservaat en terug kost € 500,=. Het plan is om in 2006 minstens 6 klassen te ontvangen.
Kosten € 3.000,=

Project 3: Vervanging van 300 bordjes langs het botanische pad. De bestaande bordjes zijn door het klimaat aangetast en worden steeds moeilijker leesbaar. Per stuk gaat zo'n bordje ongeveer € 10,- kosten.
Kosten € 3.000,=

Project 4: Bestrijding van termieten. Het carbet staat in de tropen, waar de termieten hun natuurlijke werk doen: opvreten van dood hout. Alleen het carbet moet nog even gespaard blijven.
Kosten € 500,=

Project 5: Het verwijderen van enkele bomen. Omdat de bomen half over het carbet hangen moeten ze door vakmensen worden verwijderd. Voor vrijwilligers is dit klusje te riskant, zowel voor het carbet als voor hen zelf.
Kosten € 2.000,=

Project 6: Maken van tentoonstellingsmateriaal. Het is de bedoeling voor de ontvangstruimte in het carbet posters op A3-formaat te maken over een groot aantal onderwerpen, vooral ten behoeve van de bezoekende schoolklassen.
Kosten € 1.000,=

Project 7: Aanschaf 20 loepjes voor gebruik door de leerlingen.
Kosten € 150,=

Project 8: Aanvullende botanische inventarisatie. Tot nu toe hebben de botanische onderzoeken in de verschillende vegetatietypen in de regentijd plaats gevonden. Nu ligt er een voorstel om al deze vegetatietypen in de droge tijd (oktober/november 2006) nog een keer te bezoeken om te zien of er nog niet eerder opgemerkte plantensoorten kunnen worden gevonden.
Kosten € 17.000,=

Project 9: Aflossing hypotheek van hetTrésor-terrein. Het terrein is gekocht met een hypothecaire lening. De aflossing vormt nu een fors deel van het jaarbudget. Door een flinke verlaging van de schuld kunnen de bedragen aan aflossing en rente drastisch worden verlaagd en blijft er meer geld over voor de zaken in het terrein, waar het uiteindelijk om gaat.
Kosten € een flink bedrag!!

Bent u ge´nteresseerd, stuurt u dan het ingevulde antwoordformulier toe aan de penningmeester, dhr. F. Frans Maas Geesteranus. Het "Antwoordformulier Projecten" vindt u achterop de aanbiedingsbrief, en tevens op de website van de Stichting Trésor (www.tresorrainforest.org). Heeft u nog vragen, dan kunt u de penningmeester een brief of een e-mail sturen, dan krijgt u zo snel mogelijk antwoord.

F.A. Maas Geesteranus
Baexemerweg 21
6096 AP Grathem
e-mail : fmgmaintcons@hetnet.nl


inhoudsopgave

Kort nieuws



Donateursreis 2006
Voor de donateursreis 2006 naar het Trésorreservaat hebben zich 20 deelnemers aangemeld. Hiermee is deze reis geheel volgeboekt en kunnen geen nieuwe aanmeldingen meer worden toegevoegd. Belangstellenden voor de reis in 2007 (februari - maart) kunnen zich opgeven bij de heer Lukkien, secretaris van de Stichting Trésor:
  V.P.A. Lukkien, Postbus 80084, 3508 TB Utrecht
  030-2537436,  Bio.Tresor@uu.nl

Website Trésor: www.tresorrainforest.org
De heer Guus Pfeiffer heeft zijn werk als webmaster van de Trésor Website onlangs overgedragen aan de heer Eric Augusteijn (eric.aug@bigfoot.com).
Guus heeft jarenlang vorm en inhoud gegeven aan onze website en het bestuur van de Stichting spreekt haar grote waardering uit voor het vele (pioniers)werk dat Guus heeft verricht.
Eric Augusteijn verzorgt al enige tijd de elektronische versie van Trésor Nieuws op onze website en werkt nu aan enkele vernieuwingen en verbetering van de toegankelijkheid.

WWF film over Trésor
Op 25 november jl. zijn filmopnamen gemaakt door het Wereld Natuur Fonds in Trésor.
Deze opnamen zullen een onderdeel vormen van de film La Guyane. Die gaat over de biodiversiteit in Frans Guyana. Viviane Thierron, medewerker van het WWF in Frans Guyana en lid van de Association Trésor ter plaatse, heeft ons een video toegezegd van deze film. Op de volgende donateursdag zal deze film zeker op het programma staan.


Vertalers ondersteunen het werk van de Stichting Trésor
Het bestuur van de Stichting Trésor is zeer verheugd dat naar aanleiding van onze oproep in Trésor Nieuws een aantal donateurs onmiddellijk bereid was tot vertaalwerkzaamheden. Deze werkzaamheden blijken steeds weer van het grootste belang om de communicatie met in het bijzonder onze mensen in Frans Guyana vlot en soepel te laten verlopen. Mevrouw Linda Vreman, mevrouw Annemie Posner-Janssen, mevrouw Priska Frank en mevrouw Hanna Simon willen wij van harte welkom heten en danken voor hun steun. Bij dezen willen wij ook van de gelegenheid gebruik maken de heer Wulfert van Ginkel te bedanken voor zijn inspanningen reeds geruime tijd om de website in het Frans te vertalen.



inhoudsopgave

Colofon

Trésor nieuws
verschijnt 3x per jaar. De papieren versie wordt gratis toegezonden aan de donateurs van de Stichting Trésor

Redactie
Bert van den Wollenberg

Redactie-adres

Postbus
Telefoon
Fax
E-mail

Bankrekening   
80162, 3508 TD Utrecht
030 253 28 76
030 253 51 77
L.J.W.VANDENWOLLENBERG@BIO.UU.NL

78.47.36.618
Betaalt u met Girotel? Gelieve dan uw naam en adres te vermelden.

Vormgeving digitale versie
Eric Augusteijn

Verhuizen
Gaat u verhuizen?
Geef uw adreswijziging schriftelijk of telefonisch door:

Postbus
Telefoon    
80162, 3508 TD Utrecht
030 253 18 26



Contact | Sitemap | Auteurs | Webmaster | ©2006 Stichting Trésor