Zoeken  Home  Contact
Stichting Trésor Utrecht


vorige
nummer volgende 
nummer

nummer 16, september 2005

Inhoud

inhoudsopgave

Van de redactie

Dit jaar bestaat Trésor tien jaar! Naast de jubileumviering in Burgers'Bush, waar velen van u aanwezig waren, heeft dit nummer van Trésor Nieuws dan ook een feestelijk tintje. Het is een uitgelezen moment voor bezinning, van terugblikken én van vooruit kijken. Dit alles vindt u in de artikelen van dit dubbeldikke nummer, met een kleurrijke omslag. Dit project is mede door uw bijdrage zeer succesvol. Niet alleen door de vierkante meters die door u en andere donateurs zijn geadopteerd, maar ook door andere vormen van ondersteuning die we vanuit de donateurs ondervinden. Het educatieve boekje van Joep Moonen is één van die initiatieven van Trésor die laten zien dat concrete actie wel degelijk tot daadwerkelijke bescherming kan leiden én tot draagvlak bij de lokale bevolking. Wij verheugen ons dan ook al op de volgende tien jaar en hopen dat u deze Trésor-initiatieven ook in de toekomst blijft steunen, op wat voor manier dan ook.


inhoudsopgave

Op 5 juni 2005 vierde Trésor in Burgers' Bush het 10-jarig jubileum

Eric Augusteijn

In het schemerige gloednieuwe auditorium van de Burgers' Bush in Arnhem bloeien op een reusachtig projectiescherm de mooiste bloemen op. Heliconia's, passifloren, orchideeën en andere prachtige voortbrengselen van het Zuid-Amerikaanse regenwoud wisselen elkaar af. Onder het scherm speelt het Monpazier gitaartrio, bestaande uit Henk Hopman, Henk van Lingen en Martin Meijer, een eigen bewerking van Astor Piazzolla's "Invierno Porteño".
Zo wordt voor een kleine 300 donateurs en vertegenwoordigers van grote sponsors de Trésordag geopend ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de Stichting.

Als eerste spreker betreedt drs. ing. Vijko Lukkien het lage podium. Lukkien is de secretaris van de Stichting en projectleider, maar nu vooral bevlogen botanicus en levendige spreker, die niet achter het bamboe-vestingachtige spreekgestoelte kan blijven staan. Meeslepend neemt hij de aanwezigen mee in de 10-jarige historie van Trésor. De financiële en organisatorische barrières die overwonnen werden met behulp van veel betrokken personen, bedrijven en instellingen passeren de revue. Lukkien vertelt over het planten- en dierenonderzoek in het reservaat, over de zes expedities, over de 1200 bloemplanten die gevonden zijn. Het is een persoonlijk verhaal, dat begint bij zijn jeugd aan de Waddenzee, het contact dat hij als kind had met de natuur daar en hoe dat leidde tot zijn latere beroepskeuze. Daarmee is het bruggetje gelegd naar de noodzaak van het in contact brengen van de jeugd in Frans Guyana met de natuur van het regenwoud. Het boekje dat Joep Moonen daarvoor heeft ontwikkeld en dat dankzij een bijdrage uit het Remco Maas Geesteranus Nature Fund kon worden geproduceerd, kan daarbij een belangrijke rol spelen.

Nu volgt een intermezzo van het gitaartrio, dat de sonate "Oceano Nox", van Francis Kleynjans uitvoert, muziek die ge´nspireerd is door de zee (er was geen bomen-repertoire voorhanden). Daarna is het woord aan Jhr. Lodewijk de Geer van Oudegein, voorzitter van de Stichting. Hij onderstreept nog eens het belang van het adopteren van vierkante meters regenwoud. Hij geeft het goede voorbeeld door aan zijn beide kleinzoons ter plekke een vierkante meter Trésor te schenken. Later, in de pauze, zal zijn voorbeeld door velen gevolgd worden.

Nu zou Prinses Irene van Lippe-Biesterfeld namens de door haar opgerichte Stichting NatuurCollege het woord voeren. Helaas is zij door ziekte verhinderd te komen. De toespraak die zij heeft voorbereid wordt nu voorgelezen door de heer Willem Ferwerda, die namens de IUCN (de World Conservation Union, voorheen International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources) aanwezig is. Prinses Irene is verontrust over het eenzijdig cognitieve karakter dat het natuuronderwijs aan kinderen kenmerkt. Gevoelsmatig weten we dat natuurbeleven een positieve invloed op mensen heeft. Het zou iedereen gegund moeten zijn om al op jonge leeftijd bijzondere ervaringen, 'magic moments', met de natuur te beleven, maar in ons biologie-onderwijs komt dit aspect niet aan de orde. De balans tussen beleven en weten, tussen hart en ratio is zoek. De Stichting NatuurCollege is nu, samen met Staatsbosbeheer, de Universiteit van Utrecht en de Stichting Leerlijn Ontwikkeling, gestart met het pilotproject 'Natuurlijk leren', dat erop gericht is leerkrachten om en bij te scholen om dit belevings- en verdiepings-onderdeel terug te brengen in het onderwijs. Het team zal vanaf medio dit jaar van start gaan en staat onder leiding van drs. Vijko Lukkien vanuit het hoofdkantoor van Staatsbosbeheer in Driebergen. 'Zo helpen we misschien met het afzetten van de oogkleppen en weten de kinderen zich weer onderdeel van al het leven', aldus Prinses Irene.

In de pauze genieten de aanwezigen van de gastvrijheid van de directie van Burgers' Bush, die de consumpties voor haar rekening heeft genomen en bovendien de entreegelden van de aanwezigen stort in de kas van Stichting Trésor!

Professor Jan van Hooff is na de pauze de volgende spreker. Hij schetst een verontrustend beeld van de achteruitgang van de natuur wereldwijd. Hij illustreert die met een voorbeeld uit zijn eigen vakgebied, het onderzoek aan mensapen. Van de 800.000 Orang oetans die oorspronkelijk in Indonesië leefden is nog maar zo'n 2% over. Als de huidige trend doorzet is er over 15 jaar op Kalimantan (Borneo) geen plaats meer over waar de Orang oetan kan leven. Het totale aantal mensapen dat nu nog de aarde bevolkt, 370.000, is even groot als de toename van de menselijke wereldbevolking in twee dagen!
Internationale samenwerking op het gebied van natuurbescherming is hard nodig, immers, oerwouden en oceanen zijn grensoverschrijdend. Gelukkig zijn er lichtpuntjes. Zo is de UNESCO zich bewust geworden van het belang van natuurbehoud van biologische diversiteit. Dit komt onder meer tot uiting in de nominatie van de mensapen als Werelderfgoed.
Ook de 24 km▓ regenwoud van Trésor kan een beginpunt zijn van het behoud van het regenwoud op het Zuid-Amerikaanse continent.
Van groot belang daarbij is het terugvoeren van wetenschappelijk onderzoek naar het gastland waar het onderzoek heeft plaats gevonden. In het verleden is te vaak aan wetenschappelijk kolonialisme gedaan. Zo werden vanuit Indonesië resultaten van veldonderzoek meegenomen naar Europa, terwijl de voormalige medewerkers in Indonesië met lege handen achterbleven. Door de doelstellingen van Trésor, bescherming van en kennisverwerving over het Neotropisch regenwoud, educatie en inschakeling van de lokale gemeenschap, is er in tien jaar iets van de grond getild dat zich als een olievlek over de regio zal uitbreiden en dat mede een tijdperk kan inleiden van een beter besef van het belang van internationaal natuurbehoud.

Dagvoorzitter Aart de Lang, die de programma-onderdelen aan elkaar praat, doet een oproep om deze ontwikkeling te ondersteunen. Spontaan komt van achter uit de zaal de heer drs. Michiel Rexwinkel naar voren, die namens energieleverancier Greenchoice een extra donatie van € 2500 aanbiedt.
De dag eindigt in een lichtere toets met een kijkje achter de schermen van Burgers' Bush door de heer Joep Wensing. Zoals iedere dierentuin is ook Burgers' Zoo een educatieve instelling die de liefde voor Moeder Aarde wil uitdragen. Omdat hier niet iedere diersoort gescheiden in een afgeperkte ruimte zit, maar veel soorten in een groter ecologisch systeem zijn ondergebracht, kwam Burgers voor nieuwe problemen te staan toen in 1988 het aantal mieren in de Bush onaanvaardbaar groot werd. Chemische bestrijding was uit den boze in verband met de schadelijke effecten op andere diersoorten.
Op humoristische wijze vertelt Wensing hoe voor het bestrijden van de mierenplaag een kunstmatig ecologisch netwerk moest worden opgebouwd, waarin hagedissen, diverse vogels, padden, kroos en vissen een rol spelen.

Tenslotte speelt ter afsluiting van het programma het gitaartrio "Baião de Gude", van Paulo Bellinati en krijgt iedere aanwezige een jubileum-certificaat uitgereikt. En zo eindigt het programma 1Ż uur later dan gepland is. Maar de enigen voor wie dat vervelend is, zijn de mensen in de keuken van Burgers' Bush' restaurant, die voor een select aantal genodigden een voortreffelijke tropische lunch hebben warm gehouden.


inhoudsopgave

Tien jaar Trésor Stichting,
hoe het zo groeide

Hans Pfeiffer

Terecht geven wij dit jaar aandacht aan het tienjarige bestaan van de Stichting Trésor: op 12 december 1994 werd de akte van oprichting gepasseerd. Maar dat was niet het begin van de pogingen om ons stuk tropisch regenwoud in Frans Guyana veilig te stellen, daar gingen nog wat jaren aan vooraf. Het waarneembare begin van Trésor was echter het in eigendom krijgen van het Trésorgebied door aankoop in januari 1995.

Al in 1991 maakte Joep Moonen vanuit zijn vestiging Emerald Jungle Village in Frans Guyana een rapport waarin hij wees op de waarde en de schoonheid van dit gebied. Hij probeerde daarmee instanties als het WNF 'warm' te krijgen om het veilig te stellen, die warmte was er wel maar middelen om iets te doen waren niet beschikbaar. Ook benaderde hij de eigenaar, dat was het bisdom Cayenne van de Rooms-Katholieke Kerk. De kerk wilde in beginsel wel verkopen, maar zou de zaak enige tijd aanzien en het terrein voorlopig niet in kleine gedeelten van de hand doen voor verkaveling en ontginning. Joep werd teleurgesteld omdat zijn pogingen om het gebied te doen aankopen voor bescherming vastliepen.

In 1992 waren mijn vrouw en ik in een KNNV kamp in Frankrijk en vertelden daar dat we zo graag, met pensioen en zo, eens het tropisch regenwoud wilden zien. Gelukkig was daar een kampgenoot die in Suriname een belangrijke plaats bij Boswezen had; meteen reageerde hij: dan moet je naar Moonen gaan, die ontvangt je en leidt je rond. Het gevolg was dat wij begin 1993 daar inderdaad waren. We bezochten daar allerlei punten in de omgeving en werden ook meegenomen naar wat nu het Trésor reservaat is. Vanzelf kwamen we zo op de veiligstelling, die wel nodig werd, gelet op de bosaantastingen in de buurt. Omdat mijn pas verlaten werk vooral in de natuurbescherming was geweest beloofde ik Joep te kijken of in het vaderland iets te redden viel.

Bij de Botanische Tuin in Utrecht en de toenmalige directeur, nu onze secretaris, bleek best belangstelling te bestaan; begin 1994 werd ik weer naar Guyana 'gestuurd' om nader onderzoek te doen en om contact met het bisdom op te nemen, een week later zat ik er al. Het terrein was botanisch rijk, de omstandigheden leken prima voor een reservaat en er konden redelijke afspraken gemaakt worden over de prijs en de betaling. Een drukke tijd brak aan: er moesten contacten met autoriteiten in Guyana en het Franse consulaat opgenomen worden, belangstelling van Botanic Gardens Conservation International opgewekt worden en last but not least er moesten sponsoren gevonden worden. Dat was nog niet zo simpel al liep het toen nog beter dan nu het geval pleegt te zijn. Er bleek een lening nodig om het bedrag bijeen te krijgen, gelukkig was de Universiteit bereid zich garant te stellen. En er was natuurlijk een Stichting nodig.

Dat lukte allemaal, zodat in januari 1995 in Cayenne bij de notaris de koop gesloten kon worden en de eerste betalingstermijn overgedragen kon worden. Moonen bleek bereid om de gebiedsafbakening te bewerkstelligen en om het beheer te voeren, bebording te plaatsen en om voorshands enige bewaking en onderzoek te doen. Naderhand moest nog zo het een ander gebeuren: er moest nog een afrondingsaankoopje plaatsvinden, eind 1995. Er was nader onderzoek naar plant en dier nodig. In 1997 lukte het om de officiële erkenning als Reservaat te krijgen en een vrijstelling van de grondbelasting werd een feit in 2000.

Eind goed al goed?? Het onderhoud en het aflossen van de lening vraagt voortdurend aandacht, gelukkig dat er sponsoren zijn, steun van het WNF en mensen die met één of meer geadopteerde meters steun geven en blijven geven!!!


inhoudsopgave

Tien jaar wetenschappelijk onderzoek in Trésor

Derk de Groot

Al bij de verwerving van het terrein in 1995 was het duidelijk dat er onderzoek zou moeten worden gedaan naar de daarin voorkomende flora en de fauna. De Utrechtse Universiteit had natuurlijk niet zomaar garant gestaan voor de financiering van de aankoop. Het Herbarium van de Universiteit Utrecht, onderdeel van het Nationaal Herbarium, had en heeft grote belangstelling voor de tropische vegetatie in Zuid-Amerika. Voor de wetenschappelijke staf en de studenten is zo'n tropisch regenwoud een erg interessant studieobject.

Waarom is het onderzoek eigenlijk van belang?

Aan de ene kant zet wetenschappelijke nieuwsgierigheid onderzoekers aan om het onbekende te verkennen en aan de andere kant is het voor onze stichting van groot belang te weten wat er in het reservaat voorkomt aan planten en dieren en hoe de ecologische relaties liggen. Alleen als dat bekend is kan er in het beheer van het terrein rekening mee worden gehouden. Ook de status van het reservaat is gediend met een goede kennis van het terrein en de flora en fauna. Het vermoeden dat het Trésor reservaat een hoge biologische diversiteit heeft lijkt te worden bewaarheid. Dat verhoogt de status van het reservaat en versterkt onze onderhandelingspositie in de natuurbeschermingswereld en daarbuiten. Goede wettelijke bescherming en toegang tot financiële steun is makkelijker te bereiken naarmate het betreffende gebied een hogere biologische diversiteit heeft en meer bijzondere plant- en diersoorten bevat. Bij het wettelijk erkennen van Trésor als Vrijwillig Natuurreservaat hebben de toen aanwezige gegevens over flora en fauna een belangrijke rol gespeeld.

Wat is er zoal onderzocht?
In 1996 werd een eerste floristische inventarisatie in het Trésor reservaat uitgevoerd door het Utrechtse Herbarium, in samenwerking met het Herbarium in Cayenne, de hoofdstad van Frans Guyana. Er werden toen 355, vooral op dat moment bloeiende en vruchtdragende soorten ge´dentificeerd. Vastgesteld werd ook dat er in de loop van de geschiedenis wel verstoring in het gebied had plaats gevonden.

Een paar jaar later, in 2000, werd een inventarisatie van de floristische samenstelling en de structuur van de vegetatie uitgevoerd. Er waren toen drie doelen: het in kaart brengen van de verschillende vegetatietypen van de top van de Montagne Trésor tot aan de oever van de rivier de Orapu, het nader vaststellen van de graad van verstoring in de verschillende delen van het reservaat en het bijdragen aan de beschrijving van de botanische diversiteit van het reservaat. Er werden toen van het hoogste tot het laagste punt zeven vegetatietypen onderscheiden. Gelukkig bleken er maar twee van de zeven vegetatietypen een zekere mate van verstoring te hebben ondergaan en dan nog gedeeltelijk van natuurlijke oorsprong. In totaal werden 261 soorten aan de soortenlijst van planten toegevoegd, die zo tot een totaal van 616 soorten uitgroeide. Hieronder was een aantal zeldzame en alleen in deze regio voorkomende soorten, wat het gebied bijzonder maakt.

In augustus van datzelfde jaar werd een botanische inventarisatie langs het toen net uitgezette botanische pad uitgevoerd. Ook deze inventarisatie voegde weer nieuwe namen aan de soortenlijst toe, waardoor het totale aantal in het reservaat gevonden planten tot 703 toenam.

In 2001 is er speciaal aandacht aan de voorkomende palmen besteed. Jean-Jacques de Granville maakte daarvan een lange lijst.

In 2003 is een botanisch onderzoek uitgevoerd in de binnen het reservaat gelegen moerassavannes. Omdat dit een heel ander vegetatietype is dan het hoogopgaande tropisch bos werden weer veel soorten voor het eerst waargenomen. In dit jaar werd ook een permanent proefvak van 1 hectare opgaand bos ge´nventariseerd waarbij 164 boomsoorten werden geteld. Deze twee onderzoeken samen brachten het totaal aantal gevonden soorten op 934.

Het laatste wat grotere floristische onderzoek dateert van 2004. Toen werd alle aandacht gericht op de steile kreekdalen waarvan er een aantal in het reservaat voorkomt. Tijdens dit onderzoek werd een klein moerasgebiedje met een deel open water ontdekt. Het kreeg de naam Zwani Swamp, naar Zwani Spelt, degene uit wier legaat het onderzoeksproject werd betaald. Met alle tijdens dit onderzoek nieuw gevonden planten kwam het totale aantal op 1060 soorten.

De verwachting is dat we met dit aantal soorten nog lang niet aan het eind zijn. Bijgaande grafiek laat zien dat bij elk onderzoek het aantal ge´dentificeerde plantensoorten nog behoorlijk toeneemt. Uiteindelijk, als we de grens van het totaal aanwezige aantal soorten naderen, zal de lijn naar een horizontale lijn afbuigen. Maar op welke niveau zullen we dan zitten? Volgende onderzoeken zullen dit moeten uitwijzen.

Bij al het botanisch onderzoek wordt herbariummateriaal verzameld, meestal in viervoud. Bladeren, bloeiwijzen, vruchten, zaden en soms stukjes schors worden per plant verzameld en meegenomen naar het kamp om te worden gedroogd in een plantenpers of een oventje. De herbaria van Utrecht, Cayenne en Parijs krijgen meestal een partij. Reeds eerder beschreven soorten kunnen zo met zekerheid op naam worden gebracht, terwijl van nieuwe soorten kan worden vastgesteld dat zij nog moeten worden beschreven en benoemd.

Ook op het gebied van de fauna is onderzoek verricht. Onderzoekers zijn hier vaak gespecialiseerd in bepaalde diergroepen, zoals zoogdieren, vogels, spinnen en amfibieën. Al in 1996 is er voor Trésor een voorlopige lijst van amfibieën en reptielen opgesteld, terwijl Joep Moonen in de jaren van 1981 tot 1996 al zijn waarnemingen van dieren heeft geregistreerd. In 2002 maakte Olivier Tostain, onze huidige conservator, een overzicht van de door hem waargenomen vogels, terwijl er in datzelfde jaar een gecombineerde waarnemingslijst van vogels is samengesteld.
Intussen wordt Trésor regelmatig bezocht door internationale specialisten op het gebied van spinnen, kikkers, mieren, vlinders en andere diersoorten. Tenslotte zijn er de min of meer toevallige waarnemingen van tapirsporen (1997), sidderaal (1999), een verhuizende termietenkolonie (2001), boshond (2003) en andere dieren.
Inmiddels zijn er lange lijsten van waargenomen dieren. Ook deze lijsten blijven voorlopig nog groeien. Op onze website www.tresorrainforest.org zijn ze te vinden.

Organisatie en financiering
Het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek vereist natuurlijk een gedegen voorbereiding en planning, des te meer als het in afgelegen gebied en onder primitieve omstandigheden moet worden uitgevoerd. Het betekent veel kamperen in het oerwoud, meestal slapen in hangmatten onder een afdak van zeildoek of palmbladeren. Muggen, bloedzuigers, teken en andere bijtende insecten weten meestal wel tot de huid door te dringen. Opletten voor slangen, giftige spinnen, schorpioenen en duizendpoten is geboden. Toch komen de meeste onderzoekers graag terug naar hun onderzoeksgebied. Elk onderzoek levert immers ook weer nieuwe vragen op.
Ondanks de eenvoudige onderkomens van de onderzoekers kost het onderzoek toch de nodige financiële middelen. Individuele onderzoekers komen soms op kosten van hun eigen instituut of instelling. Voor de grotere onderzoeksprojecten wordt een begroting opgesteld op basis waarvan financiering wordt gezocht. Gelukkig hebben de Universiteit Utrecht, het Nationaal Herbarium vestiging Utrecht, de Alberta Mennega Stichting, het Miquel Fonds en het Van Eeden Fonds in de beginjaren het onderzoek financieel ondersteund. In dit verband is de laatste jaren vooral het Zwani Spelt Fonds, dat door het Wereld Natuur Fonds wordt beheerd, reuze belangrijk. Uit dat fonds zijn de twee grote botanische onderzoeken naar de flora in de moerassavannes en in de steile beekdalen geheel gefinancierd.

De toekomst
In de komende jaren zal er nog heel wat onderzoek plaats vinden, soms op initiatief van specialisten en onderzoeksinstellingen en andere keren op verzoek van de Stichting of de "Association" Trésor. Hierbij zal ook in toenemende mate naar vergelijkbaar onderzoek in de buurlanden worden gekeken. Zo is er al een lange periode van samenwerking met een internationale groep botanici om een flora voor de regio samen te stellen: de Flora of the Guianas.

Chronologische lijst van onderzoeksrapporten
  • Inventaire préliminaire de la flore de la concession Trésor (Guyane Franšaise), G. Cremers e.a., 1996.
  • Liste préliminaire de l'herpétofaune du domaine Trésor, C. Marty et P. Gautier, 1996.
  • Inventaire de la flore sur le sentier botanique de la Réserve Naturelle Volontaire Trésor, O. Poncy, C. Martin, 2000.
  • The floristic composition and vegetation structure of the Trésor Reserve, French Guiana, R.C. Ek e.a., 2000.
  • Liste synthétique des Oiseaux de Trésor, gebaseerd op waarnemingen van T. Deville, L. Andy, A. Menseau, S. Lochon, GEPOG, 2002.
  • Report of the establishment of a permanent one-hectare plot in Réserve Naturelle Volontaire Trésor, H. Ter Steege e.a, 2003.
  • The savannas of the Trésor Reserve, French Guiana, R.C. Ek e.a., 2003.
  • The gullies of the Trésor Reserve, French Guiana, R.C. Ek e.a., 2004.



inhoudsopgave

Mijn vleermuis-onderzoek in het Trésorreservaat

Mickaël Guerin-Bouhaben (vertaald door Derk de Groot)

In het kader van mijn studie milieubescherming aan de universiteit van Cayenne moest ik een stage van 14 weken doen. Zo is het ervan gekomen dat ik in het Kaw-gebied, ter hoogte van het Trésor reservaat een studieopdracht uitvoer. Sinds 21 maart van dit jaar ben ik in het reservaat bezig met onderzoek naar een vleermuissoort. Het gaat om de Thyroptera tricolor, die behoort tot de familie van de Thyropthérideeën. Het is een bijzondere vleermuis omdat hij zuignapjes heeft aan zijn polsen en aan zijn enkels. Deze bijzonderheid maakt het hem mogelijk om zijn rustplaats te zoeken in het binnenste van jonge, in een soort kegel opgerolde bladeren, waar ze in groepen samenscholen. Vooral de bladeren van de Heliconiaceeën en de Marantaceeën zijn daarvoor gewild. Mijn onderzoek richt zich op wat er in die groepen gebeurt (samenstelling en eventuele uitwisseling), op hun verplaatsingen, afhankelijk van de zoektocht naar voedsel en schuilmogelijkheden, en tegelijkertijd op het in kaart brengen van de factoren die de keuze van de schuilplaatsen bepalen. Om dit te kunnen doen heb ik in het studiegebied van 1,6 kilometer bij 40 meter (64.000 m²) alle groepen van deze vleermuissoort ge´nventariseerd. Daarna kom ik elke twee weken terug om te volgen wat er gebeurt. Daarbij vang ik ook diertjes om ze even te kunnen meten. Bij diezelfde gelegenheid onderzoek ik ook de groei, de oriëntatie en de bezetting (door vleermuizen) van de opgerolde bladeren. Ik hoop u later meer te kunnen vertellen over de resultaten.



inhoudsopgave

Bezoek van de school uit Roura aan het Trésor reservaat

Kévin Pineau (vertaald door Derk de Groot)

Van Kévin Pineau, onze boswachter en rondleider, kregen we een verslag van een geslaagd schoolbezoek aan ons reservaat.

Op 26 april 2005 zijn twee klassen, samen ongeveer 54 leerlingen, van de school uit Roura, het dichtst bij het reservaat gelegen dorp, op bezoek geweest. Zij werden begeleid door Kévin, de twee onderwijzeressen, Jean-Marie Prévoteau, boswachter-rondleider van het Regionale natuurreservaat van Frans Guyana en vier ouders. De 6- tot 8-jarigen en de 8- tot 11-jarigen werden in aparte groepen langs het botanische pad rondgeleid. Vervolgens werkten ze in het ontvangstcentrum met het door Joep Moonen geschreven boekje.
Jammer genoeg regende het die dag veel zodat het boekje niet in het bos kon worden gebruikt. De wandeling nam ongeveer drie uur in beslag en verschillende thema's konden met de kinderen worden behandeld: de fauna, de flora, het functioneren van het bos, de jacht, het beroep van boswachter-rondleider en ga zo maar door.
Na de wandeling zijn de kinderen nog een goed uur bezig geweest met het tekenen en op naam brengen van de op het pad gevonden zaden en het tekenen van dieren. Voordat ze het beseften was het alweer tijd om te eten en om naar Roura terug te gaan.
De foto's laten wel zien dat het een geanimeerde dag is geweest en dat de kinderen enthousiast hebben meegedaan. We hopen dat er nog heel wat van dit soort bezoeken zullen volgen!



inhoudsopgave

Kévin Pineau, onze nieuwe boswachter en voorlichter

Kévin Pineau (vertaald door Derk de Groot)

Mijn naam is Kévin Pineau en ik ben de nieuwe boswachter en voorlichter van het Trésor reservaat. In het Frans heet mijn functie: garde-animateur. Ik werk hier nu sinds half november 2004. Ik ben 24 jaar en heb een groot deel van mijn jeugd in Frans Guyana doorgebracht. Daaruit komt mijn passie voor de natuur voort. Na mijn eindexamen van de middelbare school heb ik een tweejarige opleiding Natuurbeheer en -bescherming gevolgd in Montpellier, in Frankrijk. Daarna ben ik naar Guyana teruggekomen. Mijn eerste baan was bij het natuurreservaat Les Nouragues, dat in het midden van het land ligt. Ik was daar acht maanden aan het werk als gids en voorlichter. Daarna ben ik bij het Trésorreservaat begonnen. Ik werk daar onder leiding van de conservator, Olivier Tostain. Ik heb veel belangstelling voor de natuur in het algemeen maar vooral voor de vogels, de vleermuizen en de amfibieën. Wat de flora betreft interesseer ik me vooral voor de manier waarop planten zich aan hun omgeving aanpassen en voor de interacties tussen planten en dieren. Verder wil ik zo spoedig mogelijk op de natuur en het milieu toegespitste educatieve projecten voor de jeugd opzetten. Ik hoop een lange tijd voor Trésor te kunnen werken en het zou mij veel plezier doen u op een goede dag als bezoeker van het Trésor reservaat te kunnen ontvangen.


inhoudsopgave We zijn dankbaar voor al die mensen, instellingen en organisaties die ons in de afgelopen 10 jaar hebben geholpen een uniek stukje natuur in het Amazonebekken in Zuid-Amerika veilig te stellen. Over hen en een beetje over onszelf gaat dit artikel.

Good Citizenship

Aart de Lang

Nooit zal ik mijn eerste kennismaking met het Trésorgebied vergeten. Als vertegenwoordiger van Biohorma, een van de founding fathers van de Stichting Trésor, was ik in januari 1996 samen met mijn vrouw Carla en Henk en Wilma Portegies een week lang te gast bij Joep en Marijke Moonen en hun zoontje Bernie op Emerald Jungle Village, een schitterend gelegen centrum voor ecotoerisme in Montsinéry, vlak bij het Trésorgebied. Joep was in die tijd conservator van onze stichting. Als een ongeëvenaard gastheer liet hij ons in die week de mooiste plekjes in Trésor zien. We werden overspoeld door regenbuien zoals we die nog nooit hadden meegemaakt, kwamen op plaatsen waar misschien nog nooit mensen waren geweest en waren diep onder de indruk van de overweldigende natuur. Meer dan ooit waren we ervan overtuigd dat het de moeite waard was dit soort gebieden te beschermen. Henk en Wilma hadden de hoofdprijs gewonnen in een grote aktie van Biohorma onder alle drogisten en apothekers van Nederland: een reis van 7 dagen naar Trésor! Als onderdeel van deze aktie hingen een half jaar lang in veel drogisterijen en apotheken in Nederland grote posters die het belang van de bescherming van het tropisch regenwoud onder de aandacht van de bezoekers brachten.

In 1997 werd Biohorma in de gelegenheid gesteld de première van de prachtige film "Amazon" te sponsoren, een film die het Zuid-Amerikaanse regenwoud op een unieke manier in beeld bracht. Dat was een prachtige kans om ook het Trésorgebied te promoten. Ik huurde het IMAX-theater in Den Haag af en slaagde erin ook Dr. Marc Plotkin naar Nederland te halen om bij de première het woord te voeren. Marc Plotkin is een van de belangrijkste etnobotanici ter wereld; hij studeerde aan Yale en Harvard en heeft daarna jarenlang met sjamanen in o.a. Frans Guyana gewerkt, waarbij hij meer dan 300 van de door hen toegepaste natuurlijke geneesmiddelen heeft beschreven, waaronder pijnstillers en anti-tumormiddelen. Het evenement was een groot succes, voor Biohorma én voor Trésor. Bijna 1000 nieuwe donateurs meldden zich aan.

Het jaar 2000 kende een aantal hoogtepunten. In januari zond Veronica een programma uit getiteld "Superstage". Onze trouwe sponsor Biohorma zorgde voor de financiële middelen. Het programma volgde twee farmaciestudenten van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen die in opdracht van Biohorma in ons Trésorgebied op zoek gingen naar een bijzondere geneeskrachtige plant. Danny Rook was de presentator. Het programma met o.a. een inspirerend interview waarin Joep Moonen de doelstellingen van Trésor op zeer overtuigende wijze presenteerde, werd een aantal keren uitgezonden.

In oktober 2000 werd in eigen beheer een eenvoudige trail door een stukje van het Trésorgebied aangelegd. De opening werd verricht door de heer Victor Yago, de burgemeester van Roura, een plaats in Frans Guyana waaronder ook het Trésorgebied valt. Deze happening werd bijgewoond door vertegenwoordigers van de plaatselijke, regionale en landelijke overheid, de pers en ook door de heer Ben Bouter, directeur van Mix Media, de uitgeversorganisatie die ons vanaf 2000 een aantal jaren zowel financieel als op andere manieren heeft gesteund. Abonnees van het tijdschrift "GezondheidsNieuws", nu bekend als "Gezondheid", hebben enkele keren een reis naar het gebied gemaakt, waarna daar in het tijdschrift een enthousiast artikel over werd geschreven. Ook publiceerde het tijdschrift enkele jaren lang een column van Joep Moonen, onze conservator aldaar. In het mei-nummer van dit jaar publiceerde "GezondheidsNieuws" nog een paginagroot artikel met een bezielende oproep om donateur van Trésor te worden.

Eveneens in 2000 werd Trésor vereerd met de nominatie voor de Nationale Toekomstprijs. Deze prijs wordt jaarlijks toegekend aan een burger, bedrijf of instelling met het beste plan of project voor de wereld van morgen, met een nadruk op milieu en natuur.

In 2002 ontvingen we een internationale delegatie van WWF in Trésor. We waren in de gelegenheid onze doelstellingen uitvoerig toe te lichten wat uiteindelijk resulteerde in een bijdrage van € 120.000. En daarmee konden we weer een deel van onze hypothecaire lening aflossen.

Op 5 juni 2005 hebben we ons 10-jarig jubileum gevierd in Burgers' Zoo. Omringd door honderden natuurliefhebbers die zich net als wij betrokken voelen bij het wel en wee van onze planeet en wat daar op leeft.

Terugkijkend op mijn 10-jarige betrokkenheid bij Trésor, kan ik alleen maar zeggen dat ik er trots op ben deel uit te maken van een groep mensen die in hun drukke leven toch een deel van hun tijd en energie met veel genoegen wijden aan de zorg voor en de bescherming van een ongerept stukje natuur in het enige tropische regenwoud dat Europa rijk is. Maar het werk is nog niet gedaan! We hebben dringend behoefte aan meer donateurs die ons werk aldaar financieel mogelijk kunnen maken. Maar ook aan een sponsor of sponsoren die onze doelstellingen onderschrijven en zich ook bewust zijn van hun verantwoordelijkheid voor de wereld om hen heen. 'Good citizenship' heet dat. Graag willen wij met hen om de tafel om plannen te ontwikkelen die passen binnen hun en onze doelstelllingen. Bent u zo iemand of kent u zo iemand, neem dan contact met ons op. U zult er geen spijt van hebben!


inhoudsopgave

Berichten uit het regenwoud

Derk de Groot

In april was het erg regenachtig in Guyana, er waren zelfs dagen dat het niet ophield met regenen. Toch zijn er door de boswachter twee nieuwe zoogdieren voor het eerst in het reservaat gezien. In de laatste dagen van april droeg de boom Pois-sucré (Inga sp.), die vlak boven het ontvangstcentrum staat, veel vruchten. Deze boomsoort staat bekend om zijn aantrekkelijkheid voor allerlei dieren. Gedurende de dag kwamen er Tamarins à mains dorées (Saginus midas) en papegaaien op de vruchten af. 's Nachts zijn de bomen bezocht door een Braziliaans boomstekelvarken (Coendou prehensilis) en een Kinkajou (Potos flavus). Het was de eerste maal dat deze twee diersoorten in het reservaat zijn waargenomen.
Een bezoekende toerist heeft in een Heliconia bihai bij de ingang van het botanische pad een prachtige groene slang gezien, een Bothriopsis bilineata (synoniem: Bothrops bilineatus). Deze slang is behoorlijk giftig en wordt maar zelden in het reservaat gezien.
In de maand april heeft een vijftigtal leerlingen van de school in Roura een excursie naar het reservaat gemaakt. Daarnaast is het reservaat deze maand door een goede honderd personen bezocht. Begonnen is met het voorbereiden van een kleine tentoonstelling over manakins, kleurrijke vogels die veel in het reservaat voorkomen. Ook worden de exposities over diersporen en zaden vernieuwd, zodat de ontvangstruimte er binnenkort weer heel anders uit zal zien.

In de maanden mei en juni zijn er ook weer interessante waarnemingen van dieren gedaan. Er zijn twaalf soorten vogels voor het eerst in het reservaat gezien:

Calliste tacheté Tangara varia Dotted tanager
Grimpar varié Dendrocolaptes picumnus Black-banded woodcreeper
Batar d'Amazonie Thamnomanes amazonicaus Amazonian antshrike
Tangara à dos jaune Hemithraupis flavicollis Yellow-backed tanager
Ermite de Bourcier Phaetornis boucieri Straight-billed hermit
Toui à sept couleurs Touit batavica Lilac-tailed parakeet
Milan de Cayenne Leptodon cayanensis Grey-headed kite
Mango 1a cravate verte Anthracothorax viridigula Green-throated mango
Tamatia à collier Bucco capensis Collared puffbird
Tamatia tacheté Bucco tamatia Spotted puffbird
Cotinga de Daubenton Cacicus cotinga Spangled cotinga
Cacique cul-rouge Cacicus haemorrhous Red-rumped cacique



Ook is er gedurende een minuut of twintig een groep van zes Capucijn-aapjes met witte koppen (Cebus olivaceus) waargenomen. Dit is de zeldzaamste van de twee soorten Capucijn-aapjes die in het reservaat voorkomen. In deze periode heeft Kévin, onze boswachter, zelf deelgenomen aan een training gericht op het begeleiden van blinden bij de natuureducatie, in het bijzonder het bestuderen van vogels.

Op 2 juli heeft Kévin deelgenomen aan een bijeenkomst van alle boswachters/voorlichters van natuurorganisaties in Frans Guyana. Het ging over Kunst en Natuur en bestond gedeeltelijk uit een wandeling over het botanische pad in Trésor, het aanhoren van uitleg over flora en fauna en het genieten van optredens van een gezelschap vertellers met verhalen over de natuur. Deze originele manier om oude verhalen in het tropische oerwoud te beluisteren was een geweldige belevenis.
Verder is er op 3 juli vlak bij het ontvangstgebouw een Gekuifde kolibrie (Lophornis ornatus) gezien. Het is met zijn 6 cm lengte een van de kleinste kolibries ter wereld.
Tenslotte is op 11 juli het gehele ontvangstgebouw behandeld tegen termieten. De toestand was precair geworden, er moest nodig iets worden gedaan om het gebouw te beschermen. Diverse kleinere houten constructies langs het botanische pad zijn al volledig door de termieten vernield.
Een aantal andere projecten is in voorbereiding. Ze zijn allemaal bedoeld om het beheer te kunnen verbeteren en de natuureducatie op een hoger plan te brengen. Een volgende keer hoop ik er meer over te kunnen vertellen.


inhoudsopgave

Kort Nieuws:

Nieuw bestuurslid Association Trésor
In het bestuur van de "Association Trésor" in Frans Guyana heeft sinds enkele maanden ook Viviane Thierron zitting (foto: zie pag. 5 van het vorige nummer). Zij is sinds mei 2003 co÷rdinator van het kantoor van het WWW (WereldNatuurFonds) in Frans Guyana. Daarvóór heeft ze het functioneren van bosecosystemen bestudeerd en gewerkt aan het opzetten van een systeem van criteria en indicatoren voor biologische diversiteit op landschapsschaal. Ze heeft kort ervaring opgedaan in particulier bosbeheer. Viviane heeft gestudeerd aan de universiteit van Louvain-la-Neuve in België en is daar gepromoveerd in het vak bosbeheer. We zijn reuze blij met de medewerking van Viviane, zowel vanwege haar kennis en ervaring, én omdat de samenwerking met het WWF in Guyana nu verzekerd is.

Boekje te koop
Het educatieve boekje voor Franse scholieren van Joep Moonen, getiteld "Mon livret scolaire Trésor", is nu te bestellen. Op de jubileumdag van 5 juni jongstleden lag hiervoor een intekenlijst. Deze is echter helaas zoekgeraakt. Heeft u hiervoor ingetekend, dan vragen we u om telefonisch of via e-mail contact op te nemen met penningmeester Frans Maas Geesteranus. Ook andere ge´nteresseerden kunnen zich hiervoor overigens bij hem aanmelden. Het boekje is te koop voor € 10,- inclusief verzendkosten.
Tel.: 06-54668702 e-mail: fmgmaintcons@hetnet.nlfmgmaintcons@hetnet.nl

Vertalers gezocht
De Stichting Trésor zoekt vertalers om artikelen vanuit het Nederlands te vertalen in het Engels en in het Frans. De stichting wil de huidige internetpagina graag volledig drietalig maken en hiervoor wordt gezocht naar personen die zich op vrijwillige basis periodiek willen inzetten voor de Franse of Engelse pagina van Trésor. Gezocht wordt naar personen die een uitstekende schrijfvaardigheid hebben in de betreffende taal. Heeft u belangstelling, neem dan contact op met secretaris Vijko Lukkien (Bio.Tresor@uu.nl of tel.: 030 2537436).

Trésor in het nieuws
Op pagina 56 van het juninummer van het blad Gezondheid staat een leuk interview met Aart de Lang, bestuurslid van Trésor, over hoe kinderen in Frans Guyana de waarde van het regenwoud leren ontdekken.

Informatie over Frans Guyana
Derk de Groot
Stichting Trésor, Ruysdaellaan 51
3712 AR Huis ter Heide (UT)
tel. 030 691 47 48 - drdegroot@planet.nl


inhoudsopgave

Colofon

Trésor nieuws
verschijnt 3x per jaar. De papieren versie wordt gratis toegezonden aan de donateurs van de Stichting Trésor

Redactie
Bert van den Wollenberg

Redactie-adres

Postbus
Telefoon
Fax
E-mail

Bankrekening   
80162, 3508 TD Utrecht
030 253 28 76
030 253 51 77
L.J.W.VANDENWOLLENBERG@BIO.UU.NL

78.47.36.618
Betaalt u met Girotel (of de bank-variant)? Gelieve dan uw naam en adres te vermelden.

Vormgeving digitale versie
Eric Augusteijn

Verhuizen
Gaat u verhuizen?
Geef uw adreswijziging schriftelijk of telefonisch door:

Postbus
Telefoon    
80162, 3508 TD Utrecht
030 253 18 26




Contact | Sitemap | Auteurs | Webmaster | ©2006 Stichting Trésor