Zoeken  Home  Contact
Stichting Trésor Utrecht


Alleen na het verkrijgen van de reservaatstatus kon
de jacht effectief verboden worden.
foto Hans Pfeiffer
===

George Cremers, de toenmalige
conservator van het Herbarium
van Frans Guyana
foto Foto Natura
===

Bas van de Riet sorteert de verzamelde planten onder
het afdak.

De grassen van de savannes nabij de Orapu rivier zijn
zo hoog dat je er maar met moeite overheen kunt kijken.
foto's Renske Ek
===

Toename van het aantal plantensoorten bij de verschillende
verzamelexpedities 1996 - 2004
===

Wetenschappelijk onderzoek van 1996 tot 2010

Een van de drie hoofddoelstellingen voor het Trésor reservaat is het uitvoeren van natuurwetenschappelijk onderzoek. Gelukkig hebben we in de afgelopen 15 jaren hieraan veel kunnen doen, dankzij de belangstelling van onderzoekers en onderzoekinstellingen en de bereidheid van diverse sponsors om onderzoeksprojecten te financieren.

Het onderzoeksveld is breed en varieert van het vergroten van kennis over het voorkomen van planten en dieren, hun onderlinge relaties, de aanwezige ecosystemen en biotopen, tot het verkrijgen van inzicht in de geologie en de ontstaansgeschiedenis van de bodem, kennis van de waterhuishouding, de onderlinge relaties en invloeden tussen bodem, klimaat, waterhuishouding en vegetatie en de opslagcapaciteit voor CO2 in bodem en vegetatie.
Dankzij het vele verrichte onderzoek wordt hoe langer hoe duidelijker dat het Trésor reservaat een grote biologische biodiversiteit en enkele zeer interessante biotopen herbergt. Dit gegeven heeft een belangrijke rol gespeeld bij de toekenning van de status van Regionaal Natuur Reservaat (Réserve Naturelle Régionale) door de Franse overheid, waardoor de wettelijke bescherming van het gebied is veilig gesteld. Ook de beslissing van het 'Conservatoire du Littoral' om randgebieden met een gezamenlijke grootte van ca 1500 ha aan het beheer van het reservaat toe te voegen is hierdoor in positieve zin beïnvloed. Daarnaast is het voor sponsors en donateurs fijn om te weten dat hun giften hebben bijgedragen aan de veiligstelling van een belangrijk natuurgebied. Tenslotte is de verzamelde kennis ook van groot belang voor het vaststellen van de juiste beheermaatregelen, zoals blijkt uit het Beheerplan 2008-2012.
Inmiddels zijn er lange lijsten van waargenomen planten en dieren. Ook deze lijsten blijven voorlopig nog groeien. Op onze website www.tresorrainforest.org zijn ze te vinden.

Resultaten van onderzoek

Flora
In de beginjaren is het onderzoek vooral gericht geweest op de flora. De Universiteit Utrecht en het Nationaal Herbarium, afdeling Utrecht, speelden daarbij een belangrijke rol. Mevrouw R.C. Ek is een van de onderzoekers die in dit verband beslist moet worden genoemd. In het artikel 'Tien jaar wetenschappelijk onderzoek in Trésor', verschenen in Trésor Nieuws nr 16, september 2005, is een overzicht van het onderzoek in de periode 1996-2005 gegeven. In 2008 is nog een groot inventariserend onderzoek naar de flora in de, door het Conservatoire du Littoral verworven en door Trésor te beheren, randgebieden uitgevoerd. Het resultaat is dat er nu in totaal 1140 plantensoorten zijn geregistreerd waarvan er 46 soorten endemisch, zeldzaam of beschermd zijn. In de tweede helft van 2010 heeft onze plaatselijke staf, versterkt door enkele vrijwilligers, terreinbezoeken aan de nog niet zo goed bekende biotopen van het reservaat gebracht. Het ging om de planten in de moerasbossen, langs de oever van de Orapu en op de geïsoleerde heuvels in de savanne. De uitgevoerde inventarisaties leverden interessante resultaten op: enkele zeldzame planten langs de Orapu rivier en vier soorten bromelia en een orchidee Heterotaxis sp., die tot nu toe nog niet in het reservaat waren gezien. Ook lijkt het er op dat een nieuwe orchideeënsoort is gevonden, ook een Heterotaxis sp..

Fauna
Bij het onderzoek naar de fauna gaat het niet alleen om het voorkomen van soorten en aantallen maar ook om het verkrijgen van inzicht in hun leefwijze en onderlinge relaties en de manier waarop de soorten gebruik maken van hun omgeving.

Vogels
In 2007 is een drie jaar lopend onderzoekprogramma naar de soortsamenstelling en dynamiek van de vogelpopulaties van start gegaan. Het wordt uitgevoerd in samenwerking met de plaatselijke vogelwerkgroep GEPOG (Groupe d'Étude et de Protection des Oiseaux de Guyane) en het Natuurhistorisch Museum te Parijs. Hierbij wordt het protocol van het STOC (Suivi temporel de oiseaux communs, oftwel: Monitoring onderzoek van algemeen voorkomende vogels) gevolgd. Met behulp van vrijwilligers worden vangsessies gehouden waarbij vogels op naam worden gebracht, gewogen, opgemeten en geringd. Het gaat hierbij vooral om kleinere vogels uit de ondergroei van het bos en de savannes, met uitzondering van de kolibries. In twee jaar zijn er 988 vogels gevangen, waarvan 299 voor een tweede keer; die waren al geringd. Dit gebeurde tijdens elf vangsessies. Deze vogels behoren tot 52 soorten, verdeeld over 18 verschillende families. Acht van deze families worden slechts door één soort vertegenwoordigd.

Daarnaast zijn door specialisten verschillende soorten onderzoek uitgevoerd naar vleermuizen, mieren, aardwormen, libellen, paddenstoelen, de pijlgifkikker en microzoogdieren.
Zo werden 399 vleermuizen, behorend tot 56 soorten, gevangen, geïdentificeerd en vervolgens weer losgelaten.
Van de mieren werden 109 soorten in het reservaat gevonden.


Kleine zoogdieren
Bij de microzoogdieren is in de laatste twee weken van juni 2010, als vervolg op een studentenonderzoek in 2005, onder supervisie van een specialist van de Universiteit van Montpellier een inventariserend onderzoek uitgevoerd. Er werden twee vangstmethoden gebruikt en in totaal werden 7 buideldiertjes en 5 knaagdieren gevangen. Ze zijn geïdentificeerd, opgemeten en vervolgens weer losgelaten. Het aantal gevangen dieren viel om onduidelijke redenen een beetje tegen. Misschien had het te maken met de schaarste aan voedselbronnen, waardoor de dieren zich op andere plaatsen, waar meer vruchtdragende bomen stonden, ophielden. De bedoeling is dit onderzoek vanaf 2011 voort te zetten voor een periode van minstens drie jaar.

Libellen
Van de libellen is na een vluchtig onderzoek vastgesteld dat er 13 soorten in het reservaat aanwezig zijn.

Onderzoek door studenten
Studenten hebben ook bijgedragen aan het onderzoek, soms als lid van een groter team maar andere keren via een eigen onderzoek. Voorbeelden zijn: Mickael Guerin, die onderzoek deed naar de leefwijze van de vleermuis, Thyroptera tricolor, die bleek te nestelen in de jonge bladeren van Heliconia-soorten en Chloë Deschamps, die er in slaagde om voor het eerst een legsel van de amfibiesoort Colosthuethus baeobatrachus, familie van de pijlgifkikker, te beschrijven.


foto Jef Szpigel
Vissen
Verder is er in 2009 onderzoek gedaan naar het voorkomen van vissen in kreken en moerasbos in het reservaat. Op vijf plaatsen zijn met fuiken, netten, zegens en schepnetten vissen gevangen, geïdentificeerd en weer in het water teruggezet. Er is een dertigtal soorten geïnventariseerd, niet zo veel, maar het begin van de regentijd was niet zo gunstig voor het opsporen van vissen. Dit onderzoek zal nog worden voortgezet.

Cameravallen
Naar het voorkomen van de jaguar (Panthera onca) is onderzoek

foto KWATA/WNF
gedaan met behulp van cameravallen. In het Kaw-massief zijn volgens een bepaald patroon 15 camera's opgesteld, op zodanige onderlinge afstanden, -2 à 3 km-, dat het voor een jaguar onmogelijk is om op één tocht langs meer dan één camera te komen. Drie van die camera's staan binnen de grenzen van het Trésor reservaat. Op de foto's kunnen jaguars van elkaar worden onderscheiden door de voor elk dier unieke tekening van het vel. Naast de jaguar zijn er nog 28 andere soorten op foto's vastgelegd., waaronder ocelot, puma, tapir, agouti en verschillende grote vogels. Het is gewenst het onderzoek met behulp van cameravallen in de komende jaren voort te zetten.

Bejaagde soorten
Tenslotte is er een studie gedaan naar het voorkomen in het reservaat van soorten die in Frans-Guyana worden bejaagd, hetzij door jagers uit de dorpen en de meer verstedelijkte gebieden, hetzij door inheemse bevolkingsgroepen uit de nabijheid van het reservaat. Gedurende 10 opeenvolgende dagen zijn dagelijks twee waarnemingspaden van 3 km lang, heen en terug afgelopen met een snelheid van ongeveer 1 km per uur. De gegevens zijn verwerkt via een methode die een index van het voorkomen per strekkende kilometer berekend voor elk onderzocht gebied. (In het Frans: IKA- Indice kilométrique d'abondance). In vergelijking met andere reservaten en met bekende, bejaagde, gebieden is de voorlopige conclusie getrokken dat er binnen het reservaat, ondanks de beschermde status en de bewaking door de boswachters, toch nog een te grote jachtdruk heerst. Tijdens deze studie zijn 12 soorten zoogdieren gezien, waarvan er op 8 regelmatig in Frans-Guyana wordt gejaagd. De 5 soorten vogels die zijn gezien worden alle bejaagd. De studie zal in de komende jaren worden voortgezet. Wel zijn er nu al aanbevelingen gedaan om te proberen de jacht in het reservaat verder tegen te gaan.

Overig onderzoek
Koolstofopslag
In bodem en vegetatie, met name in bomen en andere houtige gewassen, ligt een aanzienlijke hoeveelheid koolstof opgeslagen. In 2006 hebben drie onderzoekers van Alterra, een instituut van de Wageningen Universiteit, een literatuuronderzoek gedaan naar de koolstof opslagcapaciteit in het Trésor reservaat. De koolstofverbinding kooldioxide (CO2) is een van de broeikasgassen die invloed hebben op de klimaatverandering. Het onderzoek heeft opgeleverd dat de totale hoeveelheid koolstof opgeslagen in het reservaat van 2479 ha wordt geschat op een hoeveelheid tussen de 561 tot 829 kiloton koolstof. De lopende jaarlijkse opslag wordt geschat op 0,5 tot 3 kiloton koolstof.
In 2010 is een vervolgonderzoek uitgevoerd door twee studenten van de Universiteit Utrecht waarbij de werkelijke opslag van koolstof zal worden berekend. Daartoe zijn volgens een statische verantwoorde methode o.a. 5000 bomen opgemeten. De resultaten zullen in 2011 bekend worden.

Communicatie
De relatie van de Stichting Trésor met de donateurs is van groot belang. De donateurs brengen immers jaarlijks een belangrijk bedrag bij elkaar om de Stichting haar werk te kunnen laten doen. Een student van de opleiding Science Communication van de Universiteit Utrecht heeft de communicatie van de Stichting met haar donateurs onderzocht. Bestaande communicatieproducten en de wensen van de doelgroep, de donateurs, werden geanalyseerd. Het belangrijkste advies uit het rapport aan de Stichting Trésor is: 'Maak meer lawaai!'. Achtergrond hiervan is de geconstateerde geringe bekendheid van de Stichting.

Toekomstig onderzoek

In de komende jaren zal er nog veel onderzoek in het reservaat worden voorbereid. De uitvoering daarvan zal ook in de planning worden opgenomen, maar is uiteraard afhankelijk van de beschikbaarheid van financiën. Er zijn voorstellen om onderzoek te gaan doen naar:
  • de vegetatiegradiënten op beide hellingen van de Montagne de Kaw;
  • de grootte van de laterietkorsten en de daarop voorkomende vegetatie;
  • de verschillen van de verschillende soorten moerasbos;
  • de vegetatie en de vegetatiestructuuur in bossen op geïsoleerde heuvels;
  • voorkomen en levenswijze van verschillende categorieën dieren.


Chronologische lijst van onderzoeksrapporten
  • Inventaire préliminaire de la flore de la concession Trésor (Guyane Française), G. Cremers e.a., 1996.
  • Liste préliminaire de l'herpétofaune du domaine Trésor, C. Marty et P. Gautier, 1996.
  • Inventaire de la flore sur le sentier botanique de la Réserve Naturelle Volontaire Trésor, O. Poncy, C. Martin, 2000.
  • The floristic composition and vegetation structure of the Trésor Reserve, French Guiana, R.C. Ek e.a., 2000.
  • Liste synthétique des Oiseaux de Trésor, gebaseerd op waarnemingen van T. Deville, L. Andy, A. Menseau, S. Lochon, GEPOG, 2002.
  • Report of the establishment of a permanent one-hectare plot in Réserve Naturelle Volontaire Trésor, H. Ter Steege e.a, 2003.
  • The savannas of the Trésor Reserve, French Guiana, R.C. Ek e.a., 2003.
  • The gullies of the Trésor Reserve, French Guiana, R.C. Ek e.a., 2004.
  • La diversité floristique de la Réserve Trésor, Guyane Française, R.C. Ek, M.j. Jansen-Jacobs, R. Vonk & K. Pineau, 2006.
  • The potential for conservation of carbon stocks and carbon sequestration in the Trésor rainforest reserve, French Guiana: a quick scan, Bart Kruijt, Gert-Jan Nabuurs, Eric Arets, Wageningen, 2006.
  • Maak meer lawaai!, Onderzoek naar de aansluiting tussen de communicatie vanuit Trésor en haar donateurs, Anne van der Sluis, 2007.
  • La Réserve Trésor, la version étendue, Guyane française, R.C. Ek, M.J. Jansen-Jacobs, K. Pineau, J.A.C. van Dam, A.S.J. van Proosdij & C. Briand, 2009.



Contact | Sitemap | Auteurs | Webmaster | ©2006 Stichting Trésor